Prag'daki Sapa'da ne yenir?
Sapa, Orta Avrupa'nın en büyük Vietnam pazarı ve topluluk merkezi: Prag'ın Libuš semtinde yaklaşık otuz hektarlık hangarlar, ara sokaklar, bistrolar ve dükkânlar. Resmî adı TTTM Sapa (Sapa Ticaret ve Kültür Merkezi), basın ise ona küçük Hanoi diyor. Vietnam topluluğu burada toptan alışveriş yapıyor, öğle yemeğini yiyor, kuaföre ve ibadet yerine uğruyor; Prag'ın geri kalanı ise buraya daha çok tadı Hanoi'dekilerden farksız yemekler için geliyor - üstelik uçak bileti de gerekmiyor.
Sapa'ya 2004'ten bu yana hem Vietnam yemekleri hem de büyük Asya gıda alışverişleri için gidiyorum. Bu rehberde, bunca zamanda pazar hakkında öğrendiklerim bir arada: nasıl doğdu, içinde neler var, ne zaman gitmeli - ve en önemlisi, ne yiyeceksin, nereye oturacaksın.
Et kombinasından küçük Hanoi'ye
Písnice'deki tesisi 1979'da, kümes hayvanı çiftlikleri de bulunan sosyalist bir et kombinası yaptırmıştı. Kombina 1999'da kapandı ve aynı yıl içinde kurulan Saparia şirketi, depo hangarlarından oluşan bu "şehir içinde şehir"i Vietnamlı tüccarlara kiralamaya başladı - pazar 1999'un sonu ile 2000'in başında açıldı. Adını, Vietnam'ın kuzeyindeki dağ kasabası Sa Pa'dan ödünç almış; Bir Vietnamlının aklına Sa Pa denince sis ve pirinç terasları geliyor - Libuš'un dümdüz arazisinde bu addan geriye başka bir şey kalmamış.
Bugün alanda 780 kadar işyeri faaliyet gösteriyor, 1.000 ile 1.500 arasında insan çalışıyor. Basın "bin beş yüz dükkân" diye yazmayı seviyor ama bu rakam büyük olasılıkla çalışan sayısıyla karıştırılmaktan doğmuş. Pazarın tarihinde Kasım 2008'deki büyük yangın da var - dokuz yüzden fazla itfaiyeci, ayakkabı ve tekstil deposundaki yangınla yedi buçuk gün boğuştu ve Prag'da ilk kez bir helikopter yardıma geldi - bir de alanın yanına ülkenin en büyük Budist tapınağını yapma planı; o plan hiç gerçekleşmedi. Şimdilik iş, pazarın tam içindeki daha küçük bir ibadet yerinde kaldı. Çekya'da yetmiş bin civarında Vietnamlı yaşıyor; Ukraynalılar ve Slovaklardan sonra en kalabalık üçüncü topluluk - Sapa da onun gayriresmî başkenti.
Sapa'da neler bulursun?
Her şeyden önce yemek ve malzeme. Onlarca bistro ve restoran birkaç blokta bir arada duruyor, gıda tarafında ise Tamda Foods toptancısı her şeyin merkezinde; ülkenin dört bir yanındaki Vietnam marketleri ve bistroları buradan stok yapıyor - ben de öyle. Taze Asya otları, egzotik meyveler, balık ve deniz mahsulleri, on çeşit pirinç eriştesi, normal marketlerin adını bile duymadığı soslar ve ezmeler: hepsi tek çatı altında. Neler aldığımı Prag'daki Asya gıdaları yazımda ve üç bölümlük Sapa'da ne alınır dizisinde anlatıyorum.
Alanın geri kalanı küçük bir şehir: giyim, oyuncak ve valiz dükkânları, kuaför, seyahat acentesi, doktor muayenehaneleri, gelinlik salonu, anaokulu, Vietnamca dergilerin yazı işleri ve sözünü ettiğim Budist ibadet yeri. Giriş serbest, kimse sana bir şey sormuyor - Sapa sıradan bir alışveriş semti, sadece Vietnamca konuşuluyor. Perde arkasını da görmek istersen topluluğun içinden rehberlerin düzenlediği turlara katılabilirsin; ay takvimine göre yeni yıl (Tết) yaklaştığında alan kırmızıya ve altın sarısına bürünüyor, kutlamalara herkes katılabiliyor.
Ne zaman gitmeli, nasıl ödemeli?
Alanın kapıları her gün aşağı yukarı 08.00 ile 22.00 arasında açık ama asıl hareket sabah onla akşam altı arasında - bistroların çoğu 18.00 civarında kapanıyor, akşam Sapa uyuyor. Ben en çok sabah ondan sonrasını seviyorum: dükkânlar çoktan açılmış oluyor, kuyruklar henüz yok. Yanına nakit al - kart her yerde geçmiyor, Tamda'nın yanındaki ATM'lere de güvenme, Tamda'nın içinde ise artık bankacılık uygulamandaki QR koduyla da ödeyebiliyorsun (Eylül 2026 itibarıyla). Alandaki otopark ücretsiz. Peki yolunu nasıl bulacaksın? Ara sokaklar neredeyse hiç işaretli değil; en sağlam referans noktaları kapılar, otoparklar ve Tamda Foods hangarı. Belli bir bistroyu arıyorsan aşağıdaki bağlantıları kullan - hepsi haritalı yazılara götürüyor.
Prag'daki Sapa'da ne yenir?
Sapa'da Vietnamlı müşteriler için pişiriliyor, turistler için değil - tatlar burada yumuşatılmıyor ve ben de tam bu yüzden geliyorum. Pazarda zaman içinde tadına baktığım yemekler şunlar; bağlantılar onlarla ilgili yazılara gidiyor:
- Bún chả. Pirinç eriştesi, otlar ve batırmalık tatlı ekşi sosla gelen Hanoi usulü mangalda domuz eti. Sapa'da onu Hải Hà bistrosu pişiriyor; Prag'ın en iyi bún chả adresi olarak ün yapmış bir yer - pazara gittiğimde çoğunlukla onsuz dönmüyorum.
- Bánh cuốn. Pirinç hamurundan yapılan, içine et ve mantar konan, üzerine kızartılmış arpacık soğanı serpilen ince rulolar. Üst kattaki bistro yıllardır kusursuz yapıyor; bir porsiyon iki kişiyi rahat rahat doyuruyor.
- Bún cá. Dereotu ve kızartılmış balıkla, Hải Phòng liman usulü balık çorbası - Prag versiyonunda sazanla.
- Bún riêu cua. Sành Quán bistrosunun, domatesten gelen ekşiliğiyle yengeç çorbası; aynı yerde cesurlar için tofulu ve doldurulmuş bağırsaklı bún đậu tepsisi de var.
- Xôi thịt kho. Pazarın arka tarafındaki Lán Dê - Xôi Chè büfesinden, yapışkan pirinç üzerinde yumurtayla karamelize domuz döşü.
- Izgara ördek. Dũng Liên restoranının spesiyali, bence Sapa'nın en iyi ördeği; yanında et suyu, pirinç eriştesi ve otlarla geliyor. Henüz kendi yazısı yok - daha fazlası Sapa'nın en iyi restoranları listemde.
- Chè. Fasulye, tapyoka, jöle ve hindistan cevizi sütünden yapılan Vietnam tatlısı bardakları. Camın arkasındaki numaralı bardaklardan seçiyorsun, Vietnamca bilmene gerek yok.
- Vietnam kahvesi. Ara sokakların üstündeki katta Hippo Café kendi kahvesini kavuruyor: cà phê phin metal filtreden damla damla doğrudan bardağa iniyor, cà phê trứng ise üzerinde çırpılmış yumurta sarısı kreması taşıyor - ilki bir ritüel, ikincisi tatlı.
- Bún bò Nam Bộ. Marine edilmiş dana eti, yer fıstığı ve kızartılmış arpacık soğanıyla bir erişte kâsesi. Hải Hà sadece bún chả yapmıyor.
Prag'daki Sapa'da nerede ne yenir?
Sapa'da yemek yiyebileceğin onlarca yer var. Aşağıdakiler benim denediklerim; daha seçme kişisel listem Sapa'nın en iyi restoranları listemde duruyor.
- Hải Hà. Sarı tabelalı, kapısının hemen önünde odun kömürü mangalı olan bir bistro; ünlü bún chả ve harika bún bò Nam Bộ. Bütün pazarda en sık uğradığım yer.
- Bánh cuốn Phương Phượng. Üst katta, tek bir yemeğe - pirinç rulolarına - odaklanmış küçük bir bistro. İstersen seve seve paket de yapıyorlar.
- Bún Cá Hải Phòng. Mavi sarı tabelalı bir bistro; sazan çorbasını yirmi yılı aşkın süredir burada pişiriyorlar.
- Sành Quán. Alanın kenarında, Budist ibadet yerinin yanındaki küçük bistro; buraya bún riêu cua yengeç çorbası için geliyorum.
- Lán Dê - Xôi Chè. Pazarın arka tarafında tek bir oturma yeri bile olmayan bir büfe; siparişi doğrudan tencerelerin arasında, mutfakta veriyorsun. Kutuya konan yapışkan pirinçli karamelize domuz döşü.
- Chè Sài Gòn. Sành Quán'ın hemen yanında Vietnam tatlıları satan bir büfe - camın arkasına dizilmiş her renkten chè bardakları.
- Hippo Café. Ara sokakların üstündeki katta, kendi kavurma atölyesi olan bir aile kahve dükkânı; terasından bütün Sapa görünüyor. Vietnam usulü phin kahvesi ve yumurtalı kahve.
- Dũng Liên. Et suyu ve eriştesiyle servis edilen ızgara ördeğiyle ünlü, daha büyük bir restoran; bence Sapa'nın en iyisi. Genelde tıklım tıklım oluyor ama biraz bekleyince mutlaka yer açılıyor.
- Tamda Foods. Restoran değil, gıda toptancısı; Sapa'ya her gelişimi âdet olduğu üzere orada bitiriyorum - ne alacağına dair fikir için Sapa'da ne alınır dizisine bak.
Sapa yirmi yıl sonra bile benim için hâlâ küçük bir macera; sadece artık yolumu biliyorum. Vietnam mutfağını yalnızca Prag'daki marketlerden ve phở bistrolarından biliyorsan, neleri kaçırdığını burada anlayacaksın.
Prag'daki Sapa'da yemeklerin tadını çıkar!
