Şaşlık: şişte ızgara et
Şaşlık (шашлык), şişe dizilip ateşte pişirilen etten yapılan geleneksel bir yemek. "Şaşlık" adı Türk dillerindeki "şiş" ya da "şış" kelimesinden geliyor.
Şişlere dizilen etler başlangıçta açık ateşte pişiriliyordu; bu da sürekli yer değiştiren göçebeler için son derece pratik bir yöntemdi.
Şaşlığın tarihi, koyun, keçi ve sığır sürüleri besleyen kadim göçebe halklara kadar uzanıyor. Tam olarak nerede doğduğu belli değil ama özellikle Pers toprakları (bugünkü İran), Kafkasya, Orta Doğu ve Orta Asya'nın diğer ülkeleriyle ilişkilendiriliyor.
Yüzyıllar içinde şaşlık farklı bölgelere ve kültürlere yayıldı, gittiği her yerde yerel damak tadına göre şekillendi. Köklü bir hayvancılık geleneğine sahip Kırgızistan'da da şaşlık, Kırgız mutfağının ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Kırgızlar aile kutlamalarından büyük festivallere ve bayramlara kadar her fırsatta şaşlığın tadını çıkarıyor.
Kırgızistan'da geleneksel olarak kuzu ya da koyun eti kullanılıyor; et kuşbaşı doğranıp soğan ve baharat karışımında marine ediliyor. Bu harç eti hem sulu bırakıyor hem de ona belirgin bir tat veriyor. Sonra et parçaları metal ya da tahta şişlere diziliyor, kızgın kömür ateşinde pişiriliyor. Burada çoğu zaman elma ya da dut gibi meyve ağaçlarının kokulu odunundan yapılan kömür kullanılıyor.
Şaşlık bugün sadece Kırgızistan'da değil, çevredeki Orta Asya ülkelerinde, Rusya'da, Türkiye'de, Ermenistan'da, Gürcistan'da ve dünyanın başka köşelerinde de seviliyor. Her ülkede biraz başka bir biçime, biraz başka bir tada bürünüyor ama temel mantık aynı kalıyor: şişte ızgara et. Zaten bizde, Çekya'da da benzer bir yemek var, adı "špíz". 😁
Fotoğraflardaki koyun etli şaşlığı, Kırgızistan'dan ayrılacağım günün akşamüstünde veda yemeği olarak yedim. Et ustalıkla baharatlanmıştı; dışı çıtır, içi sulu kalmıştı, şişin ucundaki koca yağlı parça da eksik değildi. Bu koyun şaşlığı, garnitürüyle birlikte Navat restoranında (bkz. Bişkek'te nerede ne yenir?) 395 KGS (4 EUR) tuttu.
Bir gün bulunduğun ülkeye veda ederken kusursuz pişmiş bir şaşlık yersen, kendini hemen bir sonraki yolculuğu, yani dönüşü planlarken bulabilirsin.
Ben de yakında Kırgızistan'a geri dönmeliyim.
Afiyet olsun!
