Naryn: Kırgızların şölen yemeği
Naryn (нарын) sadece Kırgızistan'da değil, tüm Orta Asya'da sevilen geleneksel bir yemek. Halk masallarında, türkülerde ve destanlarda sık sık geçmesi de Kırgız kültüründeki yerini gösteriyor.
Kırgızistan'da naryn yemeğinin temeli geleneksel olarak yumuşayana kadar haşlanan ve sonra gerçekten incecik şeritler hâlinde doğranan at eti. Et, soğuk servis edilebilen eriştenin yanına geliyor; sıcak et suyu ise ayrı bir kâsede sunuluyor. Bu yemeği eşsiz kılan da işte soğuk erişteyle sıcak et suyu arasındaki zıtlık.
Naryn hazırlamak ustalık ve sabır istiyor. Et yumuşasın diye uzun uzun haşlanmalı, sonra da gerçekten ince şeritler hâlinde doğranmalı. Erişte hamuru olabildiğince ince açılıyor, kısa bir süre haşlanıyor ve ardından soğutuluyor. Yemek en sonunda soğan, karabiber ve damak zevkine göre başka baharatlarla tatlandırılıyor.
Narının Kırgızistan'daki önemi yalnızca mutfakla sınırlı değil; aynı zamanda misafirperverliği ve aile değerlerini de simgeliyor. Çoğu zaman şölenlerde sofraya geliyor ve misafirlere gösterilen saygının bir ifadesi sayılıyor. Bu bir Kırgız şölen yemeği, tıpkı beşbarmak gibi.
Kazakların "Нарынды қырғыз турасын" atasözü de ilginç; kelimesi kelimesine "Naryn yemeğini Kırgız doğrasın" demek. Bu atasözü, bu Orta Asya yemeğini en iyi Kırgızların yaptığının kabul edildiğini gösteriyor.
Eskiden Kırgızistan'da naryn, toy denen kutlama ve şölenlerin neredeyse hepsinde pişerdi. Başlangıçta yalnızca haşlanıp ince ince doğranmış etten oluşuyordu; üzerine soğan, sarımsak, otlar ve yağlı et suyuyla yapılan bir sos geliyordu. Erişte çok daha sonra eklendi ve yemek bu hâliyle beşbarmak adını aldı.
Naryn, Özbekistan, Kazakistan ya da Uygur bölgesi gibi başka Orta Asya coğrafyalarında da yapılsa da Kırgız yorumu kendine has özelliğini ve geleneğini koruyor.
Ben bu yemeği Bişkek'teki Navat restoranında tattım (bkz. Bişkek'te nerede ne yenir?); 495 KGS (5 EUR) ödedim. Soğuk erişte ve at etinin yanında at sucuğu kazı (казы) ve kuzu etinden yapılan sıcak çık (чык) et suyu vardı.
Soğuk erişteyle sıcak et suyunun bir arada sunulması epey alışılmadıktı ve bu Kırgız şölen yemeğini tatma fırsatı bulduğuma sevindim.
Afiyet olsun!
