Bagel: tipik Polonya hamur işi
Bagel çok sevilen bir hamur işi, hatta belki de anayurdu Polonya'dan çok yurt dışında (özellikle New York'ta ve Montreal'de) seviliyor. Bagelin (Lehçede bajgiel, çoğulu bajgle) kökeni 17. yüzyıla, Krakov'daki Yahudi topluluklarında ilk kez ortaya çıktığı yıllara uzanıyor. Muhtemelen obwarzanek denen başka bir Polonya hamur işinden doğmuş.
Bagel geleneksel olarak mayalı hamurdan yapılıyor ve ortası delik, halka biçiminde şekillendiriliyor. Fırına girmeden önce kısa süre suda haşlanıyor; parlak ve hafif çıtır kabuğunu da bu işleme borçlu. İçi ise yumuşacık ve kabarık oluyor.
Polonya'da bagel özellikle bayramlarda ve özel günlerde çok seviliyordu. Yahudi düğünlerinin vazgeçilmez parçasıydı; sonsuzluğu ve hayatın sürekliliğini simgeliyordu. Halka biçiminin yeni evlilere şans ve bereket getirdiğine inanılıyordu.
Zaman içinde bagel başka Avrupa ülkelerine, ardından Yahudi göçmenlerin eliyle Amerika Birleşik Devletleri'ne yayıldı. New York'ta bagel şehrin simgesi ve yerel mutfağın ayrılmaz parçası oldu.
Amerikalılar bageli kendi damak tatlarına göre uyarladı. Çeşit çeşit aroma ve harçla denemeler yapmaya başladılar. Füme somonlu ve krem peynirli bagel dünyanın en bilinen sandviçlerinden biri.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra bagel Polonya mutfağından neredeyse silindi. Bunun başlıca sebebi Holokost'un yıkımıydı: Yahudi nüfusun büyük bölümü yok edildi, hayatta kalanların çoğu başka ülkelere göç etti. Yahudi topluluğunun yok olmasıyla birlikte bagel dahil pek çok gelenek ve yemek de ortadan kayboldu.
Bagelin Polonya'da yeniden keşfedilmesi oldukça yeni bir olgu; komünizmin çöküşünden sonra başladı. Sınırların açılması ve Batı'dan gelen etkilerle Polonyalılar kökleri kendi ülkelerinde olan bu hamur işiyle yeniden tanıştı. Bugün Polonya'da bagel büyük şehirlerde kolayca bulunuyor, özellikle de bu işte uzmanlaşmış fırınlarda ve kafelerde. Restoranlarda çoğu zaman kahvaltıyla birlikte sipariş edebiliyorsun; fırınlarda ise içi doldurulmuş sandviç olarak satılıyor.
Sen de gezilerinde bagelle karşılaştın mı? Amerika'da mı, yoksa Polonya'da mı?
Afiyet olsun!
