Rumman hamudh: tuzlu ekşi nar
Rumman hamudh, Avrupalılar için alışılmadık bir lezzet; özellikle Orta Doğu'da, en çok da Irak'ta ve İran'da yaygın; oralarda gerçekten çok seviliyor. Adı kelimesi kelimesine "ekşi nar" demek; üzerine tuz serpilen sulu nar taneleri.
Bu birleşim ilginç bir tat yaratıyor; ortaya çıkan lezzet ne tatlı ne de tuzlu atıştırmalık sayılıyor.
Narın (Punica granatum) anavatanı, bugünkü İran ile Kuzey Hindistan'ı kapsayan bölge; bitki oradan bütün Akdeniz'e yayılmış. Rumman hamudhun, yani narı tuzla yemenin Pers ve Mezopotamya kültüründe derin kökleri var. Avrupa'da nar, tatlı salatalara ya da tatlılara giren egzotik bir meyveyken, Irak ve İran gibi ülkelerde rolü çok daha katmanlı. Buradaki pazarlarda çeşitler net biçimde ayrılıyor: tatlı, mayhoş ve resmen ekşi.
Biz Avrupalılar, süpermarketlere ithal edilen narlara alışkınız; çoğu olgunlaşmadan toplanıyor; tatları yavan, olsa olsa hafif tatlı oluyor. Buradaki "ekşi" denen çeşit ise, işin tuhafı, Avrupa'daki bir markette bulacağın sıradan "tatlı" nardan daha çok şeker içeriyor. Tadı da bu yüzden çok yoğun.
Buna hazırlıksız yakalanan bir Avrupalı için (ben de dahil) bu hem tuzlu hem ekşi hem tatlı tat, narın nasıl yendiğine dair yerleşik fikirleri tamamen yerle bir ediyor.
Nar bölgede güçlü bir sembolik anlam taşıyor; hayatı, bereketi ve refahı temsil ediyor. İran'da narı (çoğu zaman tuzla ve golpar denen kurutulmuş İran baldırganı meyveleriyle) yemek, kış gündönümü ve yılın en uzun gecesi için yapılan kutlamaların tam merkezinde. Aileler bir araya geliyor, şiir okuyor ve karanlık gecenin ardından hayatın ışığını, gün doğumunu simgeleyen kırmızı meyveyi yiyor.
Nar sezonu sonbaharda ve kışın doruğa çıkıyor; pazarlarda ayıklanmış nar taneleri yığın yığın duruyor, gelip geçenleri hızlı bir serinliğe çağırıyor.
Narı bir de tuzlusundan tadabildiğime sevindim. Erbil'de kalenin eteğindeki kalabalık meydanda bir porsiyonu bana 1.000 IQD (0,60 EUR) tuttu. Peki sen, tadına bakar mıydın?
Afiyet olsun!
