Fasolia: geleneksel Irak fasulye çorbası
Fasolia (فاصوليا), Irak mutfağının temel yemeklerinden biridir. Koyu kıvamlı bir çorba ya da yahni sayılır; başrolde zengin bir domates sosunda pişen beyaz fasulye vardır. Bu yemek bütün Orta Doğu'ya yayılmış olsa da Irak'ta kendine özgü bir hazırlanışı ve onu komşu ülkelerdeki versiyonlardan ayıran bir kültürel anlamı var.
"Fasolia" kelimesi, fasulye anlamına gelen Yunanca phasiolos ya da Latince phaseolus sözcüğüne dayanıyor. Yemek, Irak mutfağına büyük ihtimalle yüzyıllar içinde, ticaret yolları ve bölgeyi uzun süre elinde tutan Osmanlı İmparatorluğu içindeki kültürel alışveriş sayesinde girdi. Beyaz fasulye o dönemde halkın her kesiminin kolayca bulabildiği, besleyici bir malzeme hâline geldi. Fasolia, etin nadir bulunduğu dönemlerde başlıca protein kaynağıydı; yine de geleneksel Irak versiyonunda genellikle et de bulunur.
Tarifin temeli kuru beyaz fasulyedir; yumuşaması ve pişme süresinin kısalması için pişirmeden önce bir gece suda bekletilmesi gerekir. Irak fasoliasında et kullanılır, çoğunlukla da kemikli kuzu ya da dana eti - çünkü kemik, yemeğin suyuna derinlik katar. Sos, taze domatesle koyu domates salçasını bir araya getirir. Irak tarifinin ayırt edici yanı, başka Arap yemeklerinde sık rastlanan karmaşık baharat karışımlarının olmayışıdır. Burada etin ve fasulyenin saf tadı öne çıkar. Yemek genellikle pilavla birlikte servis edilir.
Fasolia yalnızca Irak'a özgü bir lezzet değil; aynı adla Lübnan'da, Suriye'de, Ürdün'de ve Türkiye'de de karşına çıkar (Türkiye'deki adı kuru fasulye). Irak'ta cuma günü ailecek yenen öğle yemeklerinin tipik yemeğidir (Irak'ta cuma, bizim Çekya'daki pazar günümüz gibidir); o gün geniş aile bir araya gelir.
Ben Irak Kürdistanı'nda küçük bir lokantada etsiz hâlini denedim. Nefisti!
Afiyet olsun!
