Borough Market: Londra'nın en ünlü gıda pazarı
Beyaz tuğla duvarda, ampul dizileriyle çevrelenmiş elle boyanmış bir tabela asılı: Established 1756. Gerçek bir nüfus kâğıdı gibi duruyor, ama 1756 tam da parlamentonun pazarı kapattığı yıl. Oysa burada en azından 1014'ten beri ticaret yapılıyor - yani tabela pazarın ne zaman kurulduğunu değil, resmî makamlara en son ne zaman yenildiğini söylüyor. Üstelik altın değerinde bir yenilgiydi bu.
Borough Market, London Bridge'in güney ucundaki gıda pazarı: Viktorya dönemi dökme demirinin altında el yapımı peynirler, ekşi mayalı ekmek, şarküteri ürünleri ve dünyanın her köşesinden gelen sıcak yemekler; Britanya mutfağının ve Britanya'nın ödünç aldığı her şeyin ana sahnesi.
Borough ne anlama geliyor ve parlamento pazarı neden kapattı?
Pazarın adı aslında yarım kalmış. Tamamı Borough of Southwark'tı; kökeni Eski İngilizcedeki burh kelimesine, yani surlarla çevrili yere dayanıyor - köprünün güney ucunu koruyan yerleşime böyle deniyordu. Orta Çağ'da Southwark, Londra'nın City surlarının dışında kalan tek borough'uydu ve City de ona göre davrandı: ta 13. yüzyılda kendi vatandaşlarının buradaki pazarlardan alışveriş yapmasını yasakladı, çünkü bu pazarlar kendisine ciddi bir rakip olmuştu. Bütün o şaşaadan geriye yarım bir kelimeyle bir metro istasyonu kaldı.
Yasak pazarı durduramadı, onu durduran trafik oldu. 18. yüzyılın ortasında tezgâhlar London Bridge'e çıkan tek yolu o kadar kötü tıkıyordu ki parlamento 1756'da pazarı kanunla kapattı. Ama yerliler para topladı, 6.000 sterline az ötedeki The Triangle denen araziyi satın aldı ve kendi pazarlarını açtı - kuruluş belgesine göre "ebediyen" işleyecek, toplum yararına bir vakıf olarak yönetilen bir pazar. Yani pazarı ortadan kaldırması gereken kanun, ona ölümsüzlük kazandırdı. Cephedeki tabela bütün bu hikâyeden yalnızca tarihi seçip almış.
Tepeden geçen trenler ve ikinci nefes
Bugünkü hâlini Viktorya dönemine borçlu: dökme demir sütunlar, camlı çatılar ve hiç çekinmeden doğrudan pazarın üzerinden geçirilen bir demir yolu viyadüğü - bu yüzden peynirlerin üstünde bugün hâlâ trenler gümbürdüyor. 20. yüzyılın sonunda toptancılık şehir dışına taşındı, pazar da can çekişmeye başladı. Onu yeniden ayağa kaldıran şey, gazeteci Henrietta Green'in Kasım 1998'de burada düzenlediği üç günlük yemek şenliği Food Lovers' Fair oldu - otuz binden fazla kişi geldi, pazarın yöneticileri de burayı el yapımı gıdaların perakende satıldığı bir yere dönüştürdü. Tek seferlik etkinlik önce aylık, sonra haftalık bir pazara dönüştü; bugün haftada altı gün açık.
Londra'nın pazarları arasında her şeyin yemeğin etrafında döndüğü yer Borough: Camden müzik ve hediyelik satıyor, Portobello antika, burada ise ekmek, peynir ve ayaküstü yenen yemek kokuyor. Pazarın kendi yönetimine göre ziyaretçiler iki kabileye ayrılıyor - bir kısmı malzemeleri eve götürüyor, diğerleri doğrudan karın doyurmaya geliyor. Tezgâhların üstündeki ampul dizileri buraya çocukluğundan kalma bir panayır havası veriyor; yalnız kalp biçimli ballı baharatlı kurabiyelerin yerini sterlinle satılan ekşi mayalı somunların kokusu almış. Sinema da dekor aramak için buraya uğramış: Bridget Jones'un dairesi tam pazarın içindeki bir pub'ın üstündeydi, Harry Potter'ın Çatlak Kazan'ı da bir sokak ötede duruyordu.
Pazartesi olmaz, cumartesi erkenden
Pazartesi kapalı; pazar günü açılması ise ancak son yıllarda kendine tanıdığı bir lüks. Burası en sakin hâline salı ve çarşamba günleri sabahın erken saatlerinde kavuşuyor, ya da cumartesi dokuzu biraz geçe, Londra'nın geri kalanı uyanmadan.
Kısacık da olsa hep bir mola
Londra'ya dönmeyi seviyorum ve pazarlar konusunda kafam net: kalabalıklar beni yoruyor, o yüzden daha küçük ve daha sakin olan Hackney'deki Broadway Market'e gidiyorum. Ama ne zaman London Bridge'in yanından geçsem sonu hep aynı oluyor: kısacık da olsa Borough Market'te duruyorum. Tarih konusunda kurnazlık yapan o tabela için, tepeden geçen trenler için ve küçük pazarlarda olmayan o büyü için. Broadway Market daha keyifli bir yer. Borough Market ise Borough Market.
Borough Market
