Qeli: pirinç ve kayısı eşliğinde konfit edilmiş et
Qeli (قلي), Akre şehriyle ve çevresindeki dağlarla özdeşleşmiş geleneksel bir Kürt et yemeğidir. Yağlı et burada kendine özgü bir yöntemle pişiriliyor; eskiden çoğunlukla kuzu ya da oğlak eti kullanılmış, bugün modern restoranlarda dana ya da sığır etiyle yapılan versiyonuyla da sık sık karşılaşıyorsun. Et önce uzun süre ağır ateşte pişiyor, ardından kendi yağında konfit ediliyor. Genellikle pirinç ve kuru kayısıdan yapılan bir sosla servis ediliyor.
Irak Kürdistanı'ndaki Akre şehrinde qeli, neredeyse yerel mutfağın ta kendisi. Eskiden buzdolabının olmadığı dönemlerde eti saklamanın bir yoluydu. Et, içindeki bütün su buharlaşana kadar pişiriliyor, sonra da uzun aylar boyunca bozulmasını önleyen yağda konfit ediliyordu. Qeli büyük kazanlarda pişiyor; çoğu zaman Nevruz Bayramı'nda ya da kalabalık aile toplantılarında yüzlerce kişiye yetecek kadar.
Qeli hazırlanırken karmaşık baharat karışımları kullanılmıyor, et otlu soslarda da bekletilmiyor. Ama tadı bambaşka bir seviyeye taşıyan vazgeçilmez bir tamamlayıcı var: "qeysi", yani kuru kayısıdan yapılan koyu kıvamlı, sıcak bir sos. Kayısılar yumuşayıp tatlı ekşi bir kompostoya dönüşene kadar suda kaynatılıyor. Qeliyi ilginç bir gastronomi deneyimine dönüştüren de tam bu: kayısının ekşiliği etin yağlılığını kesiyor, tatlılığı ise etin yoğun tadını yumuşatıyor.
Qelinin en yaygın garnitürü pirinç - tabii ki Kürt usulü.
Sığır etiyle yapılan qeliyi Akre'de küçük bir restoranda tattım. Çorba, ekmek, sebze, birkaç salata, bir şişe su ve bir bardak çay dahil tek porsiyon 12.000 IQD (7,20 EUR) tuttu. Et harika pişirilmişti, resmen dağılıyordu.
Afiyet olsun!
