Mam Khalil: Erbil'in kalbinde efsanevi bir çayhane
Mam Khalil çayhanesi (چاخانەی مام خەلیل) muhtemelen bütün Irak Kürdistanı'nın en ünlü çayhanesidir. Erbil'in eski Kayseri Çarşısı'nın (Qaysari) labirentinde saklı.
Küçük ve nispeten dar bir mekân, ama hayat dolu. Duvarlar resmen görünmüyor. Sıvanın, kemerlerin ve tavanın her santimetrekaresi çerçeveli fotoğraflarla kaplı. Binlercesi var. Siyah beyaz portreler, solmuş renkli kareler, siyasetçiler, şairler, krallar ve sıradan müdavimler.
Bu çayhane, şehrin küçük bir gayriresmî arşivi. Tarihi 1952'ye, Mam (yani amca) Khalil olarak bilinen Khalil Salih'in burayı açtığı yıla uzanıyor. Başlangıçta çarşının erkeklerinin iş sonrası dinlenmek, siyaset konuşmak ya da bir alışverişi bağlamak için toplandığı bir yerdi. Irak kültüründe çayhane bir sosyal merkezdir; bizdeki, Çekya'daki birahanelerin karşılığı, ama alkolsüz. Mam Khalil bütün ömrünü burada geçirdi. 2015'te öldüğünde dizginleri oğlu Mohammed devraldı; geleneği bugün o sürdürüyor.
Duvarlardaki fotoğraflar rastgele bir dekorasyon değil; her şey Mam Khalil'in dostlarını ve önemli misafirlerini unutmamak istemesiyle başladı. Zamanla koleksiyon devasa boyutlara ulaştı; bölgenin çalkantılı tarihini kayda geçiriyor - monarşi döneminden diktatörlüklere, oradan bugüne. Burada Britanyalı diplomatların fotoğrafları Kürt peşmergelerinkilerle yan yana duruyor. Rejimler değişir, çay hep içilir diyen görsel bir günlük bu.
Burada menünün temeli elbette çay. Demli, koyu, siyah çay. İkinci vazgeçilmez "malzeme" ise şeker. Bol şeker. Irak'ta içtiğim bütün çaylar arasında tatlılıkta birinciliği bu çayhanenin çayı alıyor. Az da çay içmedim.
Çay sana küçük bir seramik fincan tabağında, parmaklarının arasında zor tutacağın kadar sıcak gelir. Burada fiyatı diğer çayhanelerin iki katı (500 IQD/0,30 EUR), ama bu parayı seve seve verirsin.
Çünkü burada çay susuzluk için değil, yavaşlamak için.
Mam Khalil
