Vucciria Pazarı: Palermo'nun geceleri uyumadığı yer
Sicilya dilinde "balık kavağa çıkınca" sözünün yerel bir karşılığı var: i balati ra Vucciria 'un s'asciucanu mai - Vucciria'nın kaldırım taşları asla kurumaz. Yüzyıllar boyunca buna gönül rahatlığıyla bahse girilebilirdi, çünkü balık tezgâhları tutulan balıklar güneşte bozulmasın diye taşları sabahtan akşama kadar suyla ıslatırdı. Bugün ise bu bahsi kaybedersin: geriye bir avuç balık tezgâhı kaldı ve kaldırım taşları birçok sabah, pazar daha uyanmaya fırsat bulamadan kuruyor.
Vucciria, Palermo'nun tarihî pazarlarının en ünlüsü: via Roma ile eski liman arasında dar sokaklardan ve iki meydandan oluşan bir labirent; gündüzleri sönmeye yüz tutmuş bir pazar, hava karardıktan sonra ise İtalya'nın en canlı street food sahnelerinden biri.
Adı gürültüye dönüşen kasap dükkânı
Palermo'da vucciria ne demek diye sor, alacağın cevap şu olur: kargaşa, curcuna, gürültü. Oysa kelimenin gerçek kökeni daha sıradan - ve daha etli. İsim Fransızlarla geldi: kasap dükkânı anlamına gelen boucherie, Sicilya'da bucceria oldu, çünkü pazar tekelerin (Sicilya dilinde becco) kesildiği ve etin satıldığı yerin çevresinde büyümüştü. Kelimeye ikinci anlamını ancak yüzyıllar süren satıcı bağırışları kazandırdı ve bu anlam sonunda ilkini bastırdı. Yani Vucciria adını çıkardığı gürültüden almıyor - tam tersine, Palermo'da gürültü için kullanılan kelime adını pazardan alıyor.
Meydanı genel validen, şöhreti ressamdan
Burada ticaretin ne zaman başladığını kimse kesin olarak bilmiyor - kaynaklar Arap dönemi ile yakındaki limana Cenovalı ve Pizalı tüccarların demirlediği 12. yüzyıl arasında gidip geliyor. İlk sağlam tarih 1783: Genel Vali Caracciolo o yıl pazarın kalbini revaklı bir meydana dönüştürdü; meydan bugün de onun adını taşıyor. Şöhreti ise bir ressam getirdi: Renato Guttuso 1974'te bütün pazarı - balığı, eti, sebzeyi ve kalabalığı - üç metreye üç metrelik La Vucciria tuvaline sığdırdı. Tablo buradan birkaç dakikalık yürüme mesafesindeki Palazzo Steri'de asılı ve üzerinde çoğu zaman pazarın kendisinden daha fazla mal görebilirsin. Resimdeki Vucciria'yla zaten gerçeğinden önce karşılaşırsın: pazarın kendi afişi, mahallenin hemen girişinde bir duvarda asılı. Pazar bugün geçimini biraz da kendini hatırlatarak sağlıyor.
Gündüz uyur, akşam mangal yakar
Gündüzkü Vucciria bir pazardan çok pazarın hatırası gibi: birkaç sebze tezgâhı, orada burada biraz balık, bolca inik kepenk. Kardeş pazarları - Palermo üçlüsünün en eskisi ve en büyüğü olan Ballarò ile Capo Pazarı - gündelik alışverişin yükünü çok daha fazla taşıyor.
Hava kararınca ise roller değişiyor. Piazza Caracciolo küçük masalar ve içki arabalarıyla doluyor, müzik çalıyor ve mangalda Sicilya street food'u pişiyor: stigghiolanın dumanı mahallenin yarısına yayılıyor, nohut unundan panelle kızartılıyor, sfincione denen kalın hamurlu focaccia dilimleniyor, cesur olanlar için de pane ca meusa, yani ağır ateşte pişmiş dalakla doldurulan yumuşak bir ekmek hazırlanıyor. Yanına da Messina birası gider: bugün Heineken'e ait olan ve çoğunlukla Puglia'da üretilen bir Sicilya markası. Messina'daki fabrika kapandı, eski çalışanlarından on beşi ise ardından şehirde kooperatif olarak kendi bira fabrikalarını kurdu. Pazarı görmek istiyorsan sabah gel; Vucciria'yı yaşamak istiyorsan akşam. Çevredeki evlerde oturanlar ise zaten fazlasıyla yaşadıklarını söyleyecektir - gece gürültüsü üzerine süren tartışmalar, mangallardan yükselen duman kadar mahallenin ayrılmaz bir parçası.
Karşına çıkan ilk pazar
Vucciria'yı ben aramadım - o beni buldu. Tek yapmam gereken via Roma boyunca yürümek, mangallardan gelen dumanın kokusunu almak ve onun beni aşağıya, tezgâhların arasına çekmesine izin vermekti. Dar sokakları enine boyuna dolaştım: bir satıcı teneke bir kazandan kepçeyle sakatat alıyordu, biraz ileride tekerlekli bir ızgarada stigghiola çevriliyordu ve akıp giden kalabalığın başları üzerinde, burada kendine has bir adı bile olan bağırışlar yükseliyordu. Vucciria, Palermo'nun olmazsa olmaz turist duraklarından biri ve bu her hâlinden belli - ben Ballarò'yu ya da Capo Pazarı'nı tercih ediyorum; ikisi de merkezden daha uzakta ve seyirciden çok müşteriyle ilgileniyor. Yine de Vucciria bir gezintiye kesinlikle değer: mangaldan bir şeyler al, bir Messina söyle ve bir süre sadece bu telaşı izle.
Mercato della Vucciria
