The Walled Off Hotel, Betlejem
Na pierwszy rzut oka nie brakuje tu niczego, co przystoi renomowanemu hotelowi: portier w liberii przy drzwiach, piano bar, herbata podawana w porcelanie. Tyle że portier to wypchany szympans, fortepian gra sam, a za oknami zamiast panoramy stoi beton.
The Walled Off Hotel to butikowy hotel, galeria i muzeum w jednym; otworzył go w Betlejem artysta streetartowy Banksy, kilka metrów od muru między Izraelem a Palestyną. Kto chce, może tu nawet przenocować - większość odwiedzających przychodzi jednak dla tego, co wisi na ścianach.
Co znaczy Walled Off i jak hotel trafił pod mur
Nazwa to gra słów: Walled Off brzmi niemal jak Waldorf, tyle że z blaskiem nowojorskiego pałacu nie ma nic wspólnego - znaczy "odgrodzony murem". Arabskie media nawet nie próbują oddać tej gry słów i mówią po prostu: hotel Banksy'ego. Stoi na skraju Betlejem, jakieś dziesięć kilometrów i jeden checkpoint od Jerozolimy.
Banksy nie zaczynał w Betlejem. Na murze malował już wcześniej, a w 2007 roku urządził tu z innymi artystami kilkutygodniową wystawę Santa's Ghetto; po tymczasowym antyparku rozrywki Dismaland hotel to jego jak dotąd największy projekt - i jedynym, któremu pozwolił żyć na stałe. Został otwarty 3 marca 2017 roku po półtora roku tajnych przygotowań i zanim musiał zamknąć drzwi, przewinęło się przez niego blisko 140 000 gości. Z powodu wojny w Gazie od października 2023 był zamknięty przez ponad dwa lata; gości znowu przyjmuje od grudnia 2025, a jego kierownictwo mówi o nim dziś raczej jako o platformie kulturalnej niż o miejscu noclegowym.
Oryginały Banksy'ego, muzeum muru i dziesięć pokoi
Parter udaje angielski klub kolonialny: skórzane kanapy, wentylatory pod sufitem, herbata ze scones. A potem się rozglądasz. Klasycystyczne popiersie spowija chmura gazu łzawiącego, aniołki nad fortepianem mają kroplówki, kamery przemysłowe wiszą na drewnianych tarczach niczym myśliwskie trofea, a Chrystus na jednym z obrazów ma na czole czerwoną kropkę celownika. Hotel pokazuje ponad dwadzieścia oryginałów Banksy'ego i wszystkie można obejrzeć za cenę jednej kawy. Wieczorem samogrający fortepian gra do tego utwory nagrane dla niego między innymi przez Massive Attack.
Piętro wyżej mieści się muzeum, które razem z Banksym przygotował historyk sztuki Gavin Grindon. Przedstawia rzeczową biografię muru i stu lat, jakie minęły od deklaracji Balfoura; prace Banksy'ego pozostają głównie na dole, w barze i w pokojach. Tuż obok wystawia galeria palestyńskich artystów ze Slimanem Mansourem na czele - największa stała przestrzeń wystawiennicza sztuki palestyńskiej w kraju. A pokoje? Dziesięć, od pryczy wyposażonej sprzętem z likwidowanych koszar wojskowych po apartament prezydencki, i wszystkie patrzą w ten sam beton. Hotel zrobił z tego motto: chwali się najgorszym widokiem na świecie.
Jak wygląda wizyta i co o hotelu mówi Betlejem
Do piano baru wchodzi się swobodnie, bilet potrzebny jest tylko do muzeum; sprzedaje go pracownik jeszcze przed głównymi drzwiami, a kto przyszedł wyłącznie na kawę, może spokojnie odmówić - i tak nie straci dzieł w barze. Samo Betlejem patrzy na hotel niejednoznacznie i wypada to przyznać. Zatrudnia około 45 mieszkańców i przyciąga gości do miasta, w którym pielgrzymów ubyło; część Palestyńczyków zarzuca mu jednak, że z muru zrobił produkt dla turystów. Nie mnie rozstrzygać ten spór - w Betlejem słychać oba głosy. Kto po kawie ruszy do centrum, dojdzie pieszo na stary targ i do bazyliki Narodzenia Pańskiego.
Podwójne espresso pod murem
W hotelu byłem w sobotę przed południem i bar świecił pustkami, poza mną siedziało tu dwóch gości; obsługa była bardzo uczynna i świetnie mówiła po angielsku. Dobrze przygotowane podwójne espresso ze szklanką wody z lodem kosztowało 12 ILS (3,20 EUR), czyli mniej więcej tyle, co w praskiej kawiarni; wstęp do muzeum 20 ILS (5,60 EUR). Spacer wzdłuż długiego betonowego muru i osmalonych wież strażniczych nie nastraja wesoło - czułem się bezpiecznie, ale przed wyjazdem warto zapoznać się z bieżącą sytuacją. Hotel i jego okolica należą do miejsc, które zrobiły na mnie w życiu największe wrażenie. I nigdzie nad kawą nie kłębiło mi się w głowie tyle myśli, co właśnie tutaj.
The Walled Off Hotel
