Beraria Veche: Yaş'ta et dolu tavalar sunan birahane
Yaş'a (Iași) uçarken listemde mutlaka gitmek istediğim iki restoran vardı: Rustic ve Beraria Veche. İkincisi ilk durağımız oldu - havalimanından iner inmez içeri girdik - ve sonradan en sık döndüğümüz yer de o oldu.
Beraria Veche (Rumence berăria veche = eski birahane), Yaş'taki Sărărie Caddesi'nde bulunan ve Romanya mutfağının doyurucu klasiklerini pişiren bir restoran: ev yapımı çorbalar, ızgara et ve iki kişiyi doyuran tavalar.
Artık ayakta olmayan bir bira fabrikasının adı
Mekânın adını o zamanlar "Eski Bira Fabrikası" diye çevirmiştim, oysa sözlük buna itiraz ederdi: berărie, bira anlamına gelen bere kelimesinden, brutărie (fırın) ya da cofetărie (pastane) ile aynı ekle türetiliyor. Yani burası bir birahane - biranın üretildiği değil, bardağa doldurulduğu yer. Ama işin ilginci, Yaş'ta bu hatalı çevirinin bir haklılık payı var: Berăria Veche, 1786 tarihli bir imtiyazla kurulan ve 1879'da o dönemki sahibinin bu adı verdiği gerçek bir Yaş bira fabrikasının adıydı. Burada bira Alman usulüyle üretiliyordu ve fabrika, merkezin öbür tarafındaki Păcurari semtinde bulunuyordu.
Bira fabrikasının kendisi adından daha kötü bir akıbete uğradı. Devletleştirmenin ardından Zimbru markasıyla üretim yaptı, 2007'de orada son kez bira üretildi ve bir hektarlık arazisi 6,5 milyon euroya müteahhitlere satıldı; binalardan geriye yalnızca endüstriyel miras olarak koruma altına alınan mahzen girişleri kaldı. Sărărie Caddesi'ndeki restoran ancak 2012'de açıldı ve onu bira fabrikasına ne bina ne şirket ne de tek bir kaynatma kazanı bağlıyor - yalnızca ödünç alınmış bir ad, kapının üstüne asılmış bir parça şehir hafızası. Kısacası burada eski olan mekânın kendisi değil, yalnızca adındaki birahane: "Eski Birahane" henüz on yaşını biraz geçmiş.
Bir Romanya birahanesinde ne yenir, ne içilir?
Üstelik Romanya'da berărie, birkaç bira musluğu olan sıradan bir mekândan ibaret değil. Birahaneler Romanya şehirlerinde 19. yüzyılın ikinci yarısında bira fabrikalarıyla birlikte yaygınlaştı ve kısa sürede gazetecilerin, politikacıların ve tiyatrocuların buluştuğu başlı başına birer toplumsal kuruma dönüştü; en ünlüleri olan Bükreş'teki Caru' cu Bere, tesadüf eseri Yaş'taki bira fabrikasının adını aldığı 1879 yılında açıldı. Bir Romanya birahanesini Çek birahanesinden ayıran asıl şey ağırlık merkezi: bizim Çekya'da biranın yanında olsa olsa bir şeyler atıştırılır, Romanya birahanesinde ise tam bir öğle ya da akşam yemeği yenir. Beraria Veche'de bu, Romanya mutfağı ve biraz da Yunan mutfağı demek: ciorbă denen ekşi çorbalar, mici (ızgara kıyma ruloları) dahil ızgara etler - ve adının gerektirdiği gibi fıçıdan Romanya birası.
Ama asıl yıldız tavalar. İki ya da daha fazla kişinin paylaştığı et porsiyonu platou de carne, Romanya'nın her yerindeki birahanelerde sipariş edilir - ve Beraria Veche ününün iyi bir kısmını bunun üzerine kurmuş. Yerel yorumlarda özellikle porsiyonları ve fiyatları için övgü topluyor; servis bu yorumlarda zaman zaman eleştiri alıyor, ama biz böyle bir şeyle karşılaşmadık. Mekânı iki yoldan tanıyabilirsin: ucuza öğle menüsüyle ya da karnını iyice doyurmak istersen, en iyisi iki kişi paylaşacağın bir tavayla. Yazın buna bir de pergolanın altındaki geniş bahçe ekleniyor.
Sărărie Caddesi'ne dönüşler
Beraria Veche, Romanya'ya indikten sonra içeri girdiğimiz ilk restorandı. İlk seferinde öğle menüsünü seçtik: hayatımda ilk kez burada yediğim mici, yanında garnitür ve tatlı olarak taze yapılmış çikolatalı bir krep - hepsi birlikte 4,60 EUR. Sonraki ziyaretlerde sıra tavalara geldi: ızgara biber, patlıcan ve mantarlı tavuk tavası ile fırında pişmiş domatesli, üstüne rendelenmiş peynir serpilen domuz tavası; biri 40 RON (8 EUR) tuttu ve ikimizi de doyurdu. Bahçede oturduk, garsonlarla İngilizce rahatça anlaştık ve yemekler çabuk geldi. Rumencede insanın tekrar tekrar döndüğü mekân için bir deyim var: local de suflet, yani gönül mekânı. Beraria Veche'yi bundan daha iyi anlatan bir tanım bilmiyorum.
Beraria Veche
