Bastani sonnati: tradycyjne irańskie lody
Bastani sonnati (بستنی سنتی) oznacza dosłownie "tradycyjne lody". To słynne i bardzo lubiane irańskie lody o charakterystycznym smaku, aromacie i konsystencji. Bastani sonnati mają długą tradycję i należą do narodowych specjałów kuchni irańskiej.
Typowe irańskie bastani sonnati powstają z mleka pełnotłustego, śmietanki, cukru i wody różanej. Często dodaje się do nich kolejne składniki, na przykład szafran, kardamon, wanilię albo pistacje.
Cechą charakterystyczną tych lodów jest użycie naturalnej substancji zwanej salep (ثعلب), czyli proszku otrzymywanego z bulw niektórych gatunków storczyków. Salep odgrywa kluczową rolę: to on nadaje bastani sonnati typową gładką, elastyczną i lekko ciągnącą się konsystencję.
Kolejnym ważnym elementem bastani sonnati są cienkie płatki mrożonej śmietanki, nazywane "khameh" (خامه). Śmietankę najpierw rozsmarowuje się cienką warstwą i mrozi. Potem łamie się ją albo kroi na małe kawałki i miesza z gotowymi lodami. Dzięki temu powstaje ciekawy kontrast tekstur, który rozsławił bastani sonnati.
Dla mnie cienkie płatki mrożonej śmietanki były kompletnym zaskoczeniem (a zjadłem naprawdę mnóstwo lodów!). Kontrast między słodkimi lodami a niesłodzoną, chrupiącą śmietanką jest bardzo ciekawy.
Popularne tradycyjne smaki bastani sonnati
Szafranowe bastani sonnati (bastani zaferani)
Najbardziej znaną odmianą irańskich bastani sonnati są te szafranowe (بستنی زعفرانی). Szafran nadaje lodom nasyconą żółtą barwę, mocny aromat i wyrazisty smak. Szafranowe bastani sonnati uchodzą za typowo irański deser i często podaje się je przy uroczystych okazjach.
Pistacjowe bastani sonnati (bastani peste'i)
Kolejną tradycyjną odmianą są lody pistacjowe (بستنی پستهای). Pistacje należą do tradycyjnych irańskich składników i często pojawiają się w słodyczach oraz deserach.
Kardamonowe bastani sonnati (bastani hel)
Bardzo lubiane są też lody o smaku kardamonu (بستنی هل). Kardamon zajmuje w kuchni irańskiej ważne miejsce i nadaje lodom bardzo delikatny, a przy tym wyrazisty korzenny aromat.
Waniliowe bastani sonnati (bastani vanili)
Choć wanilia nie wywodzi się z Iranu, tradycyjne bastani sonnati o smaku waniliowym (بستنی وانیلی) stały się bardzo popularną odmianą. Do waniliowych bastani sonnati dodaje się zwykle mrożoną śmietankę, a często też pistacje albo wodę różaną.
Irańskie bastani sonnati vs. tureckie lody dondurma
Irańskie bastani sonnati są bardzo podobne do tradycyjnych tureckich lodów dondurma. W obu przypadkach używa się proszku salep, który nadaje lodom podobną, elastyczną i wolno topniejącą strukturę. Dzięki salepowi obydwa rodzaje lodów są gęstsze niż typowe lody zachodnie.
Różnice między bastani sonnati a dondurmą dotyczą przede wszystkim pozostałych składników. Turecką dondurmę tradycyjnie przygotowuje się w takich smakach jak wanilia, czekolada czy truskawka, natomiast irańskie bastani sonnati kładą większy nacisk na aromatyczne składniki typowe dla kuchni irańskiej (szafran, woda różana albo kardamon). Kolejną różnicą jest dodatek cienkich płatków mrożonej śmietanki ("khameh"); to charakterystyczne wyłącznie dla wersji irańskiej.
Tradycyjne irańskie lody to z pewnością jeden z przysmaków, których trzeba spróbować podczas podróży po Iranie. Jedna porcja tradycyjnych lodów szafranowych, widocznych na zdjęciu powyżej, kosztowała mnie 270 000 IRR (0,30 EUR) w zabytkowej lodziarni Pol Ice Cream (zobacz Gdzie zjeść w Isfahanie).
Smacznego!
