Rakı: turecki narodowy napój alkoholowy
Rakı to tradycyjny turecki napój alkoholowy z winogron i anyżu. Ma bogatą historię, ściśle splecioną z kulturą i życiem towarzyskim Turcji. Często nazywa się go "tureckim narodowym napojem alkoholowym". Pije się go z wodą, dzięki czemu nabiera charakterystycznej mlecznobiałej barwy.
Pochodzenie i historia rakı
Rakı wywodzi się z czasów Imperium Osmańskiego, kiedy to produkcja i picie destylatów rozpowszechniły się pod wpływem kultur basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu. Jego wyrób jest udokumentowany już w XVII wieku. Z czasem stał się nieodłączną częścią tureckiej kultury, zwłaszcza w okresie reform Tanzimatu w XIX wieku, kiedy zaczęto go produkować na większą skalę.
Słowo "rakı" pochodzi prawdopodobnie od arabskiego "araq", które oznacza napoje destylowane. Tego określenia używa się także w innych krajach w odniesieniu do podobnych rodzajów alkoholu.
Typowe składniki i produkcja rakı
Rakı powstaje przez destylację winogron (albo rodzynek), które wcześniej poddaje się fermentacji. Potem dodaje się anyż, który nadaje napojowi charakterystyczny smak. Produkcja przebiega w kilku etapach:
- Fermentacja - winogrona albo rodzynki fermentują, żeby powstał alkoholowy zacier.
- Pierwsza destylacja - sfermentowaną mieszankę destyluje się i uzyskuje bazowy destylat.
- Dodanie anyżu - do destylatu trafiają nasiona anyżu.
- Druga destylacja - mieszankę destyluje się ponownie, żeby smak był czystszy i łagodniejszy.
- Leżakowanie - rakı leżakuje w zbiornikach ze stali nierdzewnej albo w dębowych beczkach.
Rakı göbek
Przy destylacji rakı używa się terminu "göbek" (po turecku "pępek"), który oznacza środkową część destylatu. Uchodzi ona za najlepszą jakościowo, bo zawiera najczystszy alkohol i najlepiej wyważone składniki smakowe. Na początku destylacji (tak zwana "głowa") i na jej końcu (tak zwany "ogon") mogą pojawić się mniej pożądane substancje albo smaki, dlatego te frakcje się oddziela. Göbek zawsze trafia do produktu finalnego i mocno wpływa na jego jakość.
Göbek uchodzi za najlepszą część destylatu. Małej butelki rakı göbek marki Efe spróbowałem właśnie podczas kwietniowej podróży po Turcji. W specjalistycznym sklepie w mieście Konya butelka 35 cl kosztowała 760 TRY (18 EUR).
Jak pije się rakı
Rakı tradycyjnie podaje się w wąskich szklaneczkach, często z wodą albo kostkami lodu. Po zmieszaniu z wodą olejki anyżowe, które nie rozpuszczają się w wodzie, wytrącają się w drobnych kropelkach i zabarwiają napój na mlecznobiało. Taki sposób podania Turcy nazywają "aslan sütü", czyli lwie mleko.
Dlaczego z winogron robi się rakı, a nie wino?
W tureckiej kulturze rakı historycznie cieszył się większym uznaniem niż wino, głównie z powodów religijnych i kulturowych. Imperium Osmańskie było w większości muzułmańskie i choć alkohol nie był zakazany dla wszystkich mieszkańców, rakı uchodził za bardziej akceptowalny trunek niż wino.
Produkcja rakı pozwala poza tym wykorzystać także słabsze winogrona albo rodzynki, które nie nadawałyby się na wino ani do bezpośredniego użycia w kuchni. Dzięki temu nic z plonów się nie marnowało.
Podobne napoje w innych krajach
Rakı ma na świecie wielu krewnych, a wszystkich łączy ta sama podstawa - destylat doprawiony anyżem:
- Ouzo (Grecja) - grecki napój anyżowy, który pije się podobnie jak rakı, często z wodą.
- Arak (Bliski Wschód) - popularny w takich krajach jak Liban, Syria czy Irak.
- Pastis (Francja) - francuski odpowiednik, w którym poza anyżem są też inne zioła, na przykład lukrecja.
- Sambuca (Włochy) - włoski likier, słodszy od rakı, często podawany z ziarnami kawy.
- Mastika (Bałkany) - bałkański destylat doprawiony żywicą albo anyżem, lubiany zwłaszcza w Bułgarii i Macedonii Północnej.
Wolę wino od mocnych alkoholi, ale akurat anyżówki należą do moich ulubionych.
Na zdrowie i pij z głową!
