Najniższy bar na świecie: przekąski na plaży Kalia nad Morzem Martwym
Nad barem wisi niebieska tabliczka: The Lowest Bar in the World, minus 420 metrów. Kawałek dalej, przy wodzie, stoi druga: The Lowest Point On Earth, minus 430. Dziesięć metrów różnicy na jednej plaży - i żadna z nich nie ma racji, bo poziom Morza Martwego spadł od tamtej pory jeszcze niżej.
The Lowest Bar in the World (po hebrajsku: הבר הנמוך בעולם) to plażowy bar na plaży Kalia na północnym brzegu Morza Martwego i najniżej położone miejsce na świecie, gdzie można kupić kawę - w podróży po Izraelu przystanek obowiązkowy dla każdego, kto prowadzi listę rekordów. I jest to rekord, o który bar nie musi się martwić: sam się poprawia.
Rekord, który sam się poprawia
Inaczej ten lokal się nie nazywa - hebrajski napis mówi dosłownie to samo co angielski. Szukać, kto przyznał ten tytuł, to strata czasu: w Księdze Rekordów Guinnessa nie ma po nim śladu, tytuł bar przyznał sobie sam - i jak dotąd nikt mu go nie odebrał. Jedynym miejscem na lądzie, gdzie można usiąść setki metrów poniżej poziomu oceanów i skinąć przy tym na kelnera, jest niecka Morza Martwego: kurorty po drugiej, jordańskiej stronie piszą na swoich stronach te same liczby, a droga numer 90, którą się tu dojeżdża, nosi miano najniższej drogi świata. Czeska górska chatka chwali się swoją wysokością na każdej tabliczce; tutaj wisi ta sama tabliczka, tylko przed liczbą pojawił się minus.
Jadło się tutaj, zanim ktoś nazwał to rekordem
Plażę i bar prowadzi kibuc Kalia, a ten ma w tutejszej gastronomii dłuższą tradycję, niż można by się po plażowym barze spodziewać. Uzdrowisko zaczęła tu budować spółka Kalia już w 1932 roku - a pierwszym budynkiem w ogóle, otwartym rok później, był dom zdrojowy z restauracją. Jeść i pić na najniżej położonym lądzie świata jeździło się więc na długo przedtem, zanim ktokolwiek zrobił z tego slogan. Potem przyszły domki dla robotników z fabryki potażu, a w 1974 roku dzisiejszy kibuc; władze nadały mu nazwę Almog, ale osadnicy wywalczyli sobie dawną nazwę z powrotem. Formalnie Kalia leży na Zachodnim Brzegu Jordanu, na obszarze pod izraelską administracją - to również należy do tutejszej geografii, tak samo jak wysokość na minusie.
Ten ruchomy rekord bar zawdzięcza smutniejszej arytmetyce. Rzeka Jordan, która od zawsze dolewała wody do morza, po drodze trafia do nawadniania i wodociągów, a na południowym końcu wodę odparowują stawy firm wydobywających sole potasowe. Poziom spada więc o mniej więcej metr rocznie i przez ostatnie pięćdziesiąt lat obniżył się o ponad czterdzieści metrów - dziś leży około 441 metrów poniżej zera. Tabliczka z minus 420 kiedyś była prawdziwa, ta z minus 430 była prawdziwa nieco później, a przemalowywać obie co sezon najwyraźniej nikomu się nie chce. Dokładnej liczby więc chyba nikt nie chce wykuwać w drewnie.
Co zjecie w barze i jak się tam dostać
Kuchnia jest plażowa, bez ambicji: hummus, falafel, frytki, pizza, koktajle łącznie z Dead Sea Margaritą i piwo z kranu - komu izraelskie marki nic nie mówią, temu podpowiedzą poduszki w strefie relaksu z logo Goldstar i Maccabi. Espresso kosztowało 11 ILS (3 EUR), hummus 35 ILS (9,60 EUR), sześć kuleczek falafela 15 ILS (4 EUR), a frytki 36 ILS (10 EUR). Płaci się tu dopłatę za współrzędne - i jest to jedyny lokal gastronomiczny w całej okolicy, który może sobie na to pozwolić.
Z Jerozolimy do Morza Martwego jeździ autobus numer 486: niecała godzina drogi za 16 ILS (4,40 EUR), a od przystanku dwadzieścia minut pieszo. Wstęp na plażę kosztuje 18 ILS, leżak z parasolem kolejne 35 ILS (9,60 EUR) od osoby; w prysznicach leci słodka woda, którą po kąpieli w nasyconym roztworze soli docenisz bardziej niż gdziekolwiek indziej. I warto wiedzieć, że pogoda rządzi się tu innymi prawami niż kilkaset metrów wyżej: w połowie listopada termometr pokazywał trzydzieści stopni, o dobre dziesięć więcej niż w Jerozolimie - jesień jest tu więc łagodniejszą porą niż lato.
Kawa na dnie świata
Do baru dotarłem dokładnie tak, jak w poprzednim akapicie: autobusem 486 i ostatnie dwadzieścia minut pieszo, z jerozolimskiej dwudziestki do tutejszej trzydziestki. Kubek kawy zaniosłem od baru aż nad wodę; była gęsta, gorzka i z pianką - niekoniecznie najlepsza kawa, jaką piłem w Izraelu, tylko ta podana najniżej. Kosztowała 11 ILS (3 EUR) i była to najniżej wypita kawa mojego życia. W drodze powrotnej mijałem tabliczkę z minus 430. Ona też kłamała - tylko odrobinę mniej niż ta nad barem.
Lowest Bar in the World
