Nazr: irański zwyczaj religijno-kulinarny
Nazr (نذر) to uroczyste przyrzeczenie lub zobowiązanie, które człowiek składa Allahowi albo innym świętym postaciom islamu, najczęściej w formie przekazania jedzenia czy innego daru potrzebującym (w uproszczeniu).
Wyrażenie sofreh nazr (سفره نذر) oznacza dosłownie "nakryty stół nazr". Sofreh to perskie określenie obrusa albo stołu zastawionego jedzeniem. Tradycja polega na przygotowaniu i rozdawaniu jedzenia ludziom za darmo, w ramach wypełnienia religijnego przyrzeczenia (nazr). Ci, którzy urządzają sofreh nazr, wierzą, że tym gestem dopełniają swojego zobowiązania wobec Allaha, a przy okazji zyskują duchowe błogosławieństwo.
Nazr należy do ważnych tradycji przede wszystkim w Iranie, Afganistanie, Tadżykistanie i innych krajach zamieszkanych przez muzułmanów, głównie szyickiego odłamu islamu.
W ramach tradycji nazr ludzie mogą też przygotować całkiem skromny poczęstunek - herbatę i słodycze (na przykład ciastka, figi, daktyle czy słodkie wypieki). W Iranie takie wydarzenia są bardzo częste i przybierają różne formy - od wielkich publicznych uczt po małe, nieformalne spotkania w domach albo na ulicy. Właśnie w takim małym, nieformalnym spotkaniu zupełnie przypadkiem udało mi się wziąć udział w irańskim mieście Jazd.
Tradycja nazr i sofreh nazr ma korzenie w naukach islamu i w kulturze perskiej. Nazr pojawia się w Koranie (na przykład w surze Al-Baqara, werset 270), dzięki czemu jest to akt ważny religijnie i darzony szacunkiem. Z czasem zwyczaj stał się nieodłączną częścią codziennego życia irańskich rodzin, zwłaszcza podczas świąt religijnych i przy szczególnych okazjach.
Przygotowany poczęstunek rozdaje się wszystkim przechodniom, sąsiadom, krewnym, a przede wszystkim potrzebującym. W tradycji może uczestniczyć każdy, bez względu na wyznanie i pozycję społeczną, również kobiety i dzieci.
Sofreh nazr ma nie tylko znaczenie religijne, ale i mocny wymiar społeczny. Wzmacnia solidarność, hojność, empatię i spójność społeczną. Ludzie wierzą, że spełniając to przyrzeczenie, zyskują duchową łaskę, błogosławieństwo i ochronę dla siebie oraz swoich bliskich. Nazr umacnia też poczucie jedności i wzajemności we wspólnocie.
Sofreh nazr uchodzi za ważną część dziedzictwa kulturowego Iranu i bardzo się cieszę, że mogłem się temu przyjrzeć i przyjąć drobny poczęstunek.
