Zwyczaje przy stole w Iranie
Zwyczaje przy stole są w Iranie osobnym rozdziałem perskiej kultury. Mocno różnią się od europejskich, i to zarówno pod względem otoczenia, jak i sposobu jedzenia czy tradycji towarzyskich. Irańskie restauracje i domy rządzą się swoimi zwyczajami, które europejskiego gościa często zaskakują, ale są przy tym naprawdę ciekawe.
Jedzenie na podłodze i bez butów
Charakterystyczną cechą perskiej kultury jest jedzenie na podłodze. W tradycyjnych irańskich domach posiłek podaje się często na specjalnej tkaninie zwanej sofreh. Sofreh to kawałek tkaniny, który rozkłada się wprost na dywanie albo na podłodze. Wokół sofreh siedzi się po turecku albo na kolanach. Przed wejściem do takiego miejsca zawsze zdejmuje się buty. Zwyczaj ten wywodzi się z perskiej tradycji czystości i szacunku dla miejsca, w którym się jada.
W przeciwieństwie do Europejczyków, którzy jadają przy wysokich stołach i na krzesłach, Irańczycy wolą niskie stoliki albo po prostu podłogę. Specjalne miejsca w restauracjach, przeznaczone do tradycyjnego jedzenia na podłodze, nazywają się takht. Takht to zwykle podwyższony drewniany albo murowany podest wyłożony dywanami i poduszkami, żeby siedziało się wygodniej. Przed posiłkiem gość dostaje w restauracji cienki plastikowy obrus, który rozkłada się na dywanie (chroni go przed zabrudzeniem).
W nowoczesnych irańskich restauracjach często zobaczysz jednak także klasyczne europejskie stoły i krzesła. Wiele lokali daje gościom wybór - można zjeść tradycyjnie albo po europejsku, przy stole z krzesłami. Sam uwielbiam takht - po posiłku można się na nim rozłożyć o wiele wygodniej 😊
Jedzenie rękami
W Iranie część potraw je się rękami - dotyczy to zwłaszcza chleba (na przykład lawasz albo sangak), który służy jednocześnie do nabierania jedzenia.
Jedzenie nabiera się prawą ręką, bo lewą uważa się powszechnie za nieczystą i nie ma zwyczaju wkładać nią jedzenia prosto do ust. Nie jest to jednak surowy zakaz używania lewej ręki przy stole. Przy jedzeniu sztućcami normalnie używa się obu rąk, podobnie jak w Europie.
Ciekawostki o irańskich zwyczajach przy stole
- Tradycyjny perski posiłek ma bardzo wspólnotowy charakter. Potrawy podaje się często na dużych, wspólnych półmiskach, z których każdy sam sobie nakłada.
- Stałym elementem posiłku jest picie herbaty, którą podaje się i przed jedzeniem, i po nim. Czarną herbatę pije się w Iranie mocno słodzoną.
- Irańczycy przywiązują dużą wagę do gościnności. Gości regularnie namawia się na dokładki, bo to przejaw uprzejmości i szczodrości gospodarza. Mnie samego w restauracjach nieraz zapraszano - przed posiłkiem albo po nim - żebym się dosiadł do ludzi przy innych stolikach. Ta uprzejmość może być (choć nie musi) taarofem.
- W restauracjach nigdy nie podaje się alkoholu, co wynika z obowiązujących w Iranie zasad islamu.
Kraje o podobnych zwyczajach przy stole
Jedzenie na podłodze i rękami nie jest wyłącznie irańską specjalnością. Podobnie jada się także w innych krajach, zwłaszcza na Bliskim i Środkowym Wschodzie, w Afryce i w południowej Azji. Na podłodze siada się do posiłku na przykład w takich krajach jak:
- Afganistan
- Pakistan
- Indie (zwłaszcza regiony północne i południowe)
- Arabia Saudyjska i inne arabskie kraje Zatoki Perskiej
- Turcja (zwłaszcza w tradycyjnych domach)
- Maroko i inne kraje Afryki Północnej
- Kirgistan
- Sudan
- Etiopia i Erytrea
Dostosowanie się do irańskich zwyczajów przy stole nie jest niczym trudnym. Największe różnice w porównaniu z Europą to jedzenie na podłodze bez butów i chleb zamiast sztućców. Moim zdaniem te zwyczaje wzbogacają cały posiłek i pozwalają lepiej zrozumieć miejscową kulturę i historię.
Ciesz się wspaniałym irańskim jedzeniem!
