Browar Svijany: niepasteryzowane piwo znad Izery
Angielska grupa piwowarska Bass miała w latach dziewięćdziesiątych prosty plan wobec browaru w Svijanach: zamknąć go. Warzono tu wtedy 43 tysiące hektolitrów rocznie i z perspektywy Londynu wyglądało to na pozycję, którą można skreślić. Na szczęście jej nie skreślono.
Browar Svijany z wioski nad Izerą jest dziś, z roczną produkcją ponad 600 tysięcy hektolitrów, największym niezależnym, w pełni czeskim browarem - a jego butelki z datą 1564 na etykiecie stoją w co drugim supermarkecie.
Wieś Sviňany, pan bez głowy i rodzina z Liberca
Na każdej etykiecie widnieje data 1564. To rok, z którego pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o browarze - prawo warzenia piwa dostał wraz z dworem obronnym, który Adam z Vartemberka wznosił z myślą o spadku dla syna. Żaden dokument nie mówi, kiedy zaczęto tu warzyć naprawdę, więc browar uczciwie trzyma się pierwszej wzmianki. Nazwa wsi jest przy tym starsza niż browar i według przekazywanego z pokolenia na pokolenie podania brzmiała pierwotnie Sviňany - od świń (po czesku svině), których stada hodowali tu mnisi. Nie ma na to potwierdzenia w źródłach, ale wyobrażenie, że piwo z wyższej półki warzy się we wsi nazwanej od świń, ma swój urok. A historia idzie jeszcze dalej: jedno z piw browaru nazywa się Šlik, po Jáchymie Ondřeju Šliku, właścicielu majątku z początku XVII wieku. Skończył w 1621 roku na Rynku Staromiejskim jako pierwszy z 27 straconych czeskich panów. Niewiele piwnych etykiet nosi nazwisko człowieka, któremu państwo ścięło głowę.
Współczesny rozdział jest równie dramatyczny, tyle że skończył się lepiej. Kiedy Bass chciał zamknąć zakład za pośrednictwem spółki Pražské pivovary, ówczesny dyrektor i wieloletni piwowar František Horák wynegocjował wykup - i w 1998 roku browar przejęła rodzinna firma LIF Kučerów z Liberca. Od tamtej pory produkcja wzrosła prawie piętnastokrotnie, więc Svijany warzą dziś więcej piwa niż bardziej znany Bernard. Browarem kieruje syn założyciela, Tomáš Kučera; Svijany, co ciekawe, wciąż uchodzą za mały wiejski browar, choć wielkością mierzy się dziś raczej z przemysłowymi gigantami niż z minibrowarami.
Dlaczego piwo ze Svijan nie jest pasteryzowane
Różnicy, na której opierają się Svijany, nie widać, ale da się ją wyczuć. Pasteryzacja podgrzewa piwo na krótko, żeby wytrzymało miesiące na półce - i część smaku zostaje przy tym w pasteryzatorze. Svijany rezygnują z pasteryzacji w całym asortymencie, więc ich piwo jest w smaku bliższe temu z piwnicy browaru, tyle że płaci za to krótszą trwałością. Dlatego warto kupować je świeże i nie trzymać butelki przez miesiąc za oknem. Chmiel browar częściowo uprawia sam, na własnych chmielnikach w okolicach Żatca, a starą czeską technikę zwaną kroužkování - dofermentowanie lagera z dodatkiem młodej, fermentującej jeszcze brzeczki - wskrzesił w piwie Zámek. Nie on ją wymyślił; kiedyś przygotowywano tak piwo na zimę dla górskich schronisk, ale potrafił z logistycznej biedy przodków zrobić specjalność.
Szlachecki dwór w butelkach i kolekcja medali
Asortyment ułożono jak dwór na zamku: Rytíř (rycerz), Kníže (książę), Kněžna (księżna), Baron, do tego Máz jako najlepiej sprzedający się członek świty i stroniący od alkoholu woźnica Vozka. Najwięcej trofeów zgarnia ciemna Svijanská Kněžna, która zebrała tytuły Pivo České republiky (Piwo Republiki Czeskiej) i Zlatá pivní pečeť (Złota pieczęć piwna), oraz bezalkoholowy Vozka; ostatnio mocny Baron dorzucił złoto z World Beer Awards 2025. Z konkursami jest przy piwie jak z festiwalami filmowymi - nagród rozdaje się mnóstwo i każdy browar wystawia u siebie te swoje - ale dwudziestu lat powtarzanych zwycięstw u różnych jury przypadek nie wytłumaczy. W porównaniu z browarami rzemieślniczymi, takimi jak Zíchovec czy Matuška, Svijany grają w inną grę: żadnych eksperymentów z IPA, tylko klasyczne czeskie lagery dolnej fermentacji, za to dostępne bez szukania po specjalistycznych sklepach z piwem.
Weizen z półki za rogiem
Przekrój oferty Svijan kupiłem w zestawie degustacyjnym. Co ciekawe, na moim stole i tak najczęściej ląduje to najmniej czeskie z nich. Weizen, jedyne piwo górnej fermentacji w ofercie, pachnie bananem i goździkami, jest miękkie i bez ostrej goryczki - pszeniczne piwo, po które jeździ się zwykle do Bawarii. Ta strona jest poza tym pełna piw, po które trzeba lecieć samolotem do ich ojczyzny. Po swoje ulubione pszeniczne idę pieszo.
Pivovar Svijany
