Çağla badem: olgunlaşmamış yeşil badem
Çağla badem, olgunlaşmamış yeşil bademdir ve Türkiye'de çok sevilen mevsimlik bir lezzettir. Badem ağacının, kabuğu sertleşip olgunlaşmadan önce, genellikle baharın başında toplanan genç meyveleridir. Mevsimi kısadır, çoğunlukla mart ayından mayısa kadar sürer. Bu dönemde çağla badem pazarlarda ve sokak tezgâhlarında bolca karşına çıkar.
Olgunlaşmamış bademin yumuşak, yeşil ve tüylü bir kabuğu vardır; bu kabuğun altında narin, sulu ve hafifçe yarı saydam bir meyve eti bulunur. Meyvenin içinde, henüz sert bir bademe dönüşmemiş yumuşak bir çekirdek yer alır. Yeşil badem taze, çıtır ve ekşidir; hafif bir badem tadı da hissedilir. Dokusu, ham şeftaliyi ya da sert, olgunlaşmamış kayısıyı andırır.
Türkiye'de çağla badem çiğ olarak, çoğunlukla üzerine tuz serpilerek yenir. Pek çok kişi için çağla bademin pazarlarda belirmesi, kışın artık geride kaldığının ve baharın geldiğinin işaretidir.
Yeşil ham bademler yalnızca Türkiye'ye özgü değildir. Orta Doğu'nun ve Akdeniz'in başka ülkelerinde de yenir. Örneğin İran mutfağında chaghaleh badam adıyla bilinir ve orada da çok sevilen mevsimlik bir lezzettir. Lübnan, Suriye ve Ürdün'de loz akhdar adıyla tanınır. Yunanistan'da yeşil bademlere tsagala denir; İspanyol mutfağında almendras verdes, İtalyan mutfağında mandorle verdi, Fransız mutfağında ise amandes vertes adını alır.
Türkiye'nin farklı yerlerindeki pazarlarda çağla bademi birkaç kez tatma fırsatım oldu; yerel pazarcılar her seferinde seve seve tattırdı. Yeşil ham badem benim için ilginç bir deneyimdi ama damak zevkime göre biraz fazla ekşi kaçıyor. Yine de kendine has tadı ve dokusuyla kolayca hayran bulabileceğine inanıyorum.
Afiyet olsun!
