Tandyr nan: tradycyjny środkowoazjatycki chleb
Tandyr nan (тандыр нан, po rosyjsku lepioszka) to tradycyjny rodzaj chleba, którego korzenie sięgają Azji Środkowej i sąsiednich regionów. Chleb ten jest nierozerwalnie związany z kulturą i historią takich krajów jak Kirgistan, Uzbekistan, Tadżykistan, Kazachstan, Afganistan, Pakistan czy Indie.
Piec tandyr i wypiek chleba
Nazwa "tandyr nan" odnosi się do specjalnego glinianego pieca zwanego tandyr, w którym ten chleb się wypieka. Tandyr to duże gliniane naczynie w kształcie litery "U" z wąską szyjką i szerokim dnem. Rozgrzewa się go drewnem lub węglem drzewnym, które układa się na dnie pieca i podpala. Gdy ogień się wypali, a ściany tandyru są równomiernie rozgrzane, piec jest gotowy do pieczenia.
Ciasto na tandyr nan przygotowuje się ze zwykłych składników na chleb, dokładnie się je wyrabia i zostawia do wyrośnięcia.
Następnie formuje się z niego placki o średnicy 20-30 cm i grubości 1-2 cm. Placki przykleja się do ścian rozgrzanego tandyru za pomocą specjalnej poduszki. Chleb piecze się szybko, zwykle zaledwie kilka minut, w bardzo wysokiej temperaturze. Dzięki temu ma chrupiącą skórkę i wilgotny miękisz.
Historia chleba tandyr nan
Tandyr nan ma długą historię, która sięga czasów starożytnych cywilizacji. Znaleziska archeologiczne potwierdzają, że podobny chleb wypiekano w glinianych piecach już 5 000 lat temu na terenie Mezopotamii. Stamtąd tandyr nan rozprzestrzenił się na inne części Bliskiego Wschodu, Azji Środkowej i subkontynentu indyjskiego. W każdym regionie zyskał nieco inną formę i smak, ale podstawowa metoda przygotowania pozostała ta sama.
Tandyr nan w Kirgistanie
W Kirgistanie tandyr nan jest podstawą wyżywienia i nieodłączną częścią lokalnej kuchni. Wypieka się go codziennie i podaje do każdego posiłku. Kirgizi darzą tandyr nan głębokim szacunkiem i uważają go za symbol gościnności i hojności. Gości zawsze wita się świeżym chlebem i filiżanką herbaty.
Kirgiski tandyr nan ma zwykle okrągły kształt i zdobi się go różnymi wzorami za pomocą stempli lub palców. Najczęściej są to wzory w kształcie krzyża lub gwiazdy, które nadają chlebowi atrakcyjny wygląd. Czasem przed pieczeniem posypuje się go sezamem lub innymi ziarnami.
Tradycje i zwyczaje związane z chlebem tandyr nan
Tandyr nan nie powinien być krojony nożem. Tradycyjnie rwie się go rękami, co jest wyrazem szacunku dla chleba. W niektórych kulturach krojenie chleba uchodzi wręcz za brak szacunku. Kolejna ważna zasada mówi, że chleba nie należy kłaść bezpośrednio na ziemi - wiąże się to z przekonaniem, że chleb jest święty i trzeba go chronić przed nieczystościami.
W Kirgistanie na pewno trafi Ci się okazja, żeby spróbować chleba tandyr nan. Jeśli jednak chcesz spróbować go w najlepszym wydaniu, kup go jeszcze ciepły, prosto od piekarza, który wypieka go w tandyrze. Ja tak zrobiłem na bazarze Orto Say w Biszkeku - jeden gorący chleb kosztował 30 KGS (0,30 EUR) i był doskonały.
Smacznego!
