Gâteaux piments salatası: Mauritius'un kızarmış sarı bezelye topları sofraya ikinci kez geliyor
Mauritius'un futbola ne kadar düşkün olduğunu, adada izlediğim Katar'daki Dünya Kupası sırasında gördüm. Futbolun yanına bira yakışır; Mauritius'ta biranın yanına da patates cipsi değil, gajak gelir: içkinin yanında yenen, çoğu kızartma tuzlu atıştırmalıklar. En klasik gajak da gâteau piment: her köşede adet üzerinden satılan, acı biberli ve kişnişli sarı bezelye topu. Artan toplar sabaha kadar sertleşir. Bu yemeğin hikâyesi de tam orada başlar.
Gâteaux piments salatası (Fransızca: salade de gâteaux piments), ufalanmış kızarmış sarı bezelye topları, soğan, domates ve taze kişnişle yapılan, üzerine limon ve yağ gezdirilen soğuk bir Mauritius mutfağı salatasıdır. Ertesi gün sebze kılığına giren bir kızartma.
Adını kek olmayan bir kekten alan salata
Adı sade bir Fransızca tanımdır: gâteaux piments salatası, yani kelime anlamıyla "acı biberli keklerin" salatası. Parisli biri pastane bekler, karşısına fritöz çıkar. Mauritius'ta gâteau, kızgın yağdan geçmiş her hamur ya da yumru parçasının adıdır - gölevezden (taro) gâteau arouille, tatlı patatesten gâteau patate, sarı bezelyeden gâteau piment. Kreolcede bu topun adı gato pima diye yazılır; salatanın kendisi ise Kreolce bir ad edinememiş, Fransızca adıyla anılır. Topun içindeki de adada dholl puri yassı ekmeklerinin yapımında kullanılan kabuğu soyulmuş sarı bezelyenin aynısıdır; yalnız burada hamur açılmak yerine doğrudan kızgın yağa atılır.
Salata Mauritius'a özgüdür, altındaki top ise ortak bir mirastır. Komşu Réunion'da ezilmiş bezelyeden bonbon piment kızartılır - aynı fikir ve tuzlu bir atıştırmalık için yine tatlı bir kelime - ama orada toplar olsa olsa bir salatanın üzerine çıtır bir süs olarak ufalanır; onlardan kendi adı olan ayrı bir tarif yapan yok.
Sertleşmiş top nasıl salataya dönüşür
Başrolde artık taze olmayan bir top var. Taze gâteau piment çıtır çıtırdır, ufalamaya kıyamazsın; dünden kalanı ise sertleşmiştir ve işe yaramasının sebebi de budur: limonu ve domatesin suyunu emer, dışı yumuşar, içi ise kimyonlu ve kişnişli bezelye olarak kalır. Çorbadaki krutonun yaptığını yapar, sadece ona et suyu yerine limon ve domates verirsin. Salataya ayrıca kırmızı soğan, domates, sapıyla birlikte bol taze kişniş, tuz ve karabiber girer; bazı tariflerde soğan önceden beyaz şaraba yatırılır ve üstüne taze acı biber eklenir.
Bu salata sokakta satılmaz; yenenden fazla gâteaux piments alınan günün ertesinde evde yapılır. Soğuk bir meze olarak servis edilir; salatadan da artarsa topun bir de üçüncü hayatı vardır: karışım ortadan kesilmiş bir bagete doldurulur ve sandviç olur. Adada bir poşet top böylece art arda üç güne yeter. Salatayı kendin yapmak istersen tezgâhta yiyebileceğinden birkaç tane fazla al - salata için ancak gece boyunca sertleşenler işe yarar.
Dünya Kupası'na eşlik eden tabak
Ben bu salatayı Mauritius'ta kaldığım otelin restoranında, Dünya Kupası'nın oynandığı ve maçlara buz gibi biranın eşlik ettiği haftalarda tattım. Ufalanmış toplar limonu emip yumuşamıştı ama kimyon ve acı biber kaybolmamıştı; böylece her lokma domatesle başlayıp hafif bir yanmayla bitiyordu; kişniş de tabağa, kızarmış topun tek başına hiç sahip olmadığı bir tazelik katıyordu. Taze gâteaux piments bana kuru gelmişti, onlarla ilgili yazımda da bunu anlatıyorum. İkinci yarı onlara ilkinden daha çok yakıştı.
