Kumpir: Türk mutfağının dolgulu fırın patatesi
Kumpir, dolgulu fırın patatesi biçiminde sevilen bir Türk sokak lezzetidir. Yemeğin temeli, fırında pişirildikten sonra üstünden yarılan iri bir patatestir. Patatesin içi, hemen orada tereyağıyla karıştırılarak kremsi bir püreye dönüştürülür. Ardından patates, müşterinin seçtiği malzemelerle doldurulur.
Kumpir en çok İstanbul'da sevilir.
Kumpirin kökeni
"Kumpir" adı büyük olasılıkla Balkanlar'dan, eski Yugoslavya topraklarından geliyor. Kumpir Türkiye'ye 1980'lerde geldi ve en çok Ortaköy'le özdeşleşti; burada yerel gastronomi turizminin simgelerinden biri hâline geldi. Daha ilk bakışta göze hitap eden bir yemek.
Kumpirde kullanılan klasik malzemeler
Kumpirin temeli fırında pişirilen iri bir patatestir. Kabuğu çıtır, içi ise pamuk gibi yumuşak olmalı. Pişince patatesin üstü yarılır, içi tuz ve tereyağıyla (bazen de kaşar peyniriyle) ezilir. Ortaya kremsi bir karışım çıkar. Sonra sıra, patatesi dilediğin malzemelerle doldurmaya gelir. En sık kullanılanlar şunlar:
- mısır
- bezelye
- salatalık turşusu
- siyah ya da yeşil zeytin
- sotelenmiş kültür mantarı
- halka halka doğranmış sucuk ya da sosis
- lahana ya da havuç - çoğu zaman salata olarak
- domates ya da domates salatası
- mayonez, ketçap, yoğurtlu ya da sarımsaklı sos
- lahana turşusu
- baharatlı bulgur ya da kuskus
Her müşteri malzemeleri damak zevkine göre birleştirebilir. Kumpirin yanında ayran çok iyi gider.
Başka ülkelerdeki benzer yemekler
Dolgulu fırın patatesine dayanan benzer yemekler dünyanın başka ülkelerinde de var:
- Birleşik Krallık: "jacket potato" ya da "baked potato". Bu Britanya yemeği geleneksel olarak tereyağı, domates soslu fasulye, çedar peyniri, ton balığı ya da tavukla doldurulur.
- ABD: "stuffed baked potato". Klasik malzemeleri arasında ekşi krema, çedar, domuz pastırması ve frenk soğanı var.
- Rusya ve Ukrayna: "kartoşka v mundire" (картошка в мундире). Çoğu zaman tereyağı, dereotu, ringa balığı ya da ekşi kremayla servis edilen fırında patates.
Ben de dayanamadım; kumpiri ilk gördüğümde hemen tadına baktım. Ne de olsa patates püresine bayılırım, bunu burada defalarca yazmıştım.
Kumpir gerçekten çok doyurucu bir yemek, insanı uzun süre tok tutuyor. Malzemeleri kendin seçip birleştirebilmek cazip, ama bence İstanbul'da çok daha ilginç Türk yemekleri var. Gezilerimden birinde annemle babama İstanbul'u gezdirirken onlar da, kumpiri ilk kez gören herkes gibi, tadına bakmak istedi. Sonunda onlar da bunun pek olağanüstü bir şey olmadığını kabul etti.
Yine de patates püresini ve alışılmadık kombinasyonları seviyorsan kumpir senin için ilginç bir seçenek olabilir.
Afiyet olsun!
