Wine.md şarap barı: Kişinev'de self servis otomatlardan Moldova şarabı
Şarap barının iddiasına göre burada tadılabilecek dört yüz şarap var, sitesinin Rusça sürümü ise altı yüzün üzerinde şarap vaat ediyor. Bu tamamen yalan sayılmaz: Raflarda gerçekten bu kadar şarap duruyor ve mağaza fiyatına şişe açma ücretini eklersen istediğin şişeyi sana açıyorlar. Asıl tadım ise başka türlü işliyor: Barda sana bir kart veriyorlar, açılmış şişelerin camın arkasında durduğu otomatlardan birine kartı takıyorsun, düğmeye basıyorsun ve kadehine o an seçtiğin şarap akıyor. Kimse sana servis yapmıyor, hesabı da çıkarken ödüyorsun. Wine.md, Kişinev'in merkezinde self servis bir tadım salonudur; Moldova şaraplarını otomatlardan azar azar tatmaya dayanan bir şarap barı.
Adını bir alan adından alan şarap barı
Adı yalan söylemiyor: Wine.md gerçekten bir internet adresi. Marka, Moldova şarapları satan bir web sitesi ve online mağaza olarak kuruldu, gerçek mekânları ise ancak yıllar sonra açıldı - önce bir şarap evi, 2019'da da tadım salonu. Uzantısı .md, Moldova'nın ülke alan adı; yani Wine.md'nin söylediği tek şey "Moldova şarabı". İçimdeki yapay zekâ meraklısı yazılımcı, wine.md'nin gayet düzgün bir Markdown dosyası adı olacağını da ekliyor; ama sahipleri anlaşılan yalnızca şarabı düşünmüş.
Otomatları Toskanalı Enomatic firması üretiyor ve 2002'den beri dünyanın dört bir yanındaki şarap barlarına kuruyor: Açılmış şişeyi içeride bir inert gaz tabakası koruyor, böylece şarap açık hâlde haftalarca dayanıyor. Bu sayede burada, tek bir kadeh için normalde kimsenin açmayacağı şaraplar da kadeh kadeh akabiliyor. Otomatlarda aynı anda yirmi kadar şarap oluyor, ne kadar akacağını da birkaç seçenek arasından belirliyorsun: temkinli bir tadımlıktan dolu bir kadehe kadar. Self servis şarap barlarını Prag'dan da biliyorum - Na břehu Rhôny şarap barı zincirinde doldurduğun şarabı adisyona kendin yazıyorsun ve mekân sana güveniyor; burada ise her şeyi kart hesaplıyor.
Otomatlardan çok önce şarap doldurulan mahzen
Şarap barının bulunduğu, Pușkin ve Șciusev caddelerinin kesiştiği köşeye yerliler bugünkü mekândan çok önce Pianyi Ugol, yani "Sarhoş Köşe" diyordu: Burada bir birahane, bir maden suyu dükkânı ve kadehle şarap satılan bir yer vardı. Sahiplerinin anlattığına göre bunu ancak bina için yaptırdıkları tarihî araştırmadan öğrenmişler - yeri, bütün bunları bilmeden önce seçmişler. Köşedeki binanın mahzeni daha 19. yüzyılın sonunda, tüccar Oxinoit'in zamanında da şaraba ayrılmıştı. Kiliselerden birinin mahzeninde hizmet veren, şehrin son tadım salonu 1985'te kapandı; Wine.md de açılırken kendini otuz yılı aşkın bir aradan sonra gelen ilk halefi olarak tanıtmıştı. Köşenin adını bugün girişin hemen yanındaki küçük dükkân taşıyor.
Moldova'daki otomatlarda yabancı üzümler nereden çıktı?
Burada bir şey beni gerçekten şaşırttı: Otomatlarda katıksız yerli Moldova üzümleri azdı. Ekranlarda çoğu zaman kupajlar ve uluslararası isimler göze çarpıyordu - cabernet ya da Moldova'da yetiştirilen Gürcü saperavi. Bunun sebebi iki ayrı dikim dalgası: Fransız üzümleri burada daha Çarlık döneminde büyük ölçekte dikilmişti, Sovyet dönemi ise ülkeyi merkezden belirlenen tek tip bir listeye göre bağlarla donattı - SSCB'deki her dört şişe şaraptan biri Moldova şarabıydı ve asmanın kökeni kimsenin umurunda değildi.
Üstelik ünlü yerli isimler bile ortak: fetească üzümleri Romanya şarabına da aynı ölçüde ait, rară neagră ise Rumenlerin băbească neagră dediği asmanın ta kendisi. Katıksız Moldova'ya ait olanlar ancak yeni dönemin ıslah ettiği çeşitler; 1960'larda geliştirilen aromatik viorica bunlardan biri. Şaraphaneler son yıllarda hektar hektar tam da bu isimlere geri dönüyor. Otomatlarda yerli üzümler var, yalnızca çoğunlukta değiller: Ekranlarda fetească, rară neagră ya da viorica adlarını ara.
Kart, beyaz ve kırmızı
Kişinev'deki Wine.md'de kadehlerimizi bilerek yerli üzümlerden, hem beyaz hem kırmızı şaraplarla doldurduk - ve ekranlarda Moldova isimlerini aramaya değdi. Personel harika bir İngilizce konuşuyor. Dışarıda, salonun Pianyi Ugol dükkânıyla paylaştığı bahçede oturduk: Manzara pek matah değildi ama orada keyfimiz yerindeydi. Dükkândan şarabın yanına nucată likörünün ve divin brendisinin küçük şişelerinden aldık - ikisini de Moldova'dan ne alınır? başlıklı yazıda bulabilirsin - ve hemen orada, aynı bahçede içtik. Çıkarken kartı geri veriyorsun. Küçük şişeleri geri vermeye ise gerek kalmamıştı.
Wine.md
