Sangak: İran'ın millî ekmeği
Sangak (سنگک) ya da nan-e sangak (نان سنگک), İran'da en sevilen ve en yaygın ekmek türlerinden biri olan geleneksel bir tam buğday ekmeğidir.
Adı, Farsçada "taş" anlamına gelen "sang" (سنگ) kelimesinden gelir. Bu ad, ekmeğin kızgın çakıl taşları üzerinde pişirildiği kendine has yönteme gönderme yapar.
Sangak, yaklaşık 70-80 cm uzunluğunda ve 30-40 cm genişliğinde, ince, oval ya da uzunca bir yassı ekmektir; kenarları genellikle düzensizdir. Yüzeyi, kendine has biçimde küçük çakıl taşı izleriyle kaplıdır. Bu izler, ekmek özel bir fırında pişerken oluşur; fırının tabanına küçük, pürüzsüz dere taşları döşenmiştir.
Hamurun malzemeleri basittir: tam buğday unu, su, tuz ve bir miktar ekşi maya. Mayalanması gerektiği için bir gün önceden hazırlanması şarttır.
Sangak pişirmek için eğimli yüzeyi olan özel bir fırın gerekir. Fırın odunla, gazla ya da kömürle ısıtılır; ateşin yandığı bölme çakıl taşlarının altındadır. Taşlar yeterince kızınca fırıncı yumuşak, yapışkan hamuru özel bir tahta kürek üzerinde elleriyle yayar ve doğrudan kızgın çakılların üzerine bırakır. Genellikle birkaç dakika süren kısa bir pişirmenin ardından ekmek uzun metal maşalarla, bir kancayla ya da başka bir aletle fırından çıkarılır. Bu sırada ekmeğe yapışmış olabilecek taşlar da silkelenerek düşürülür.
Geleneksel İran fırınlarında (nan-e sangaki) genellikle aynı anda birkaç fırıncı çalışır:
- biri hamuru hazırlayıp şekillendirir
- ikincisi fırının başında durup pişirmeyi takip eder
- üçüncüsü ekmeklerin fırından çıkarılmasına ve soğutulmasına yardım edebilir
Bu fotoğrafların çekildiği fırında da tam üç fırıncı vardı (biri fotoğraflarda görünmüyor).
Sangak taze, çoğu zaman fırından yeni çıkmış ve hâlâ sıcakken servis edilir. Tadı nötr olduğundan kebaplar, peynirler, taze sebzeler, yeşillikler ya da çeşitli ezmeler gibi geleneksel İran yemeklerinin yanında idealdir. Sangak kahvaltı ekmeği olarak da çok yaygındır; genellikle tereyağı, bal, reçel ya da peynirle yenir. Pek çok İran ailesinde sangak, günlük sofranın vazgeçilmez bir parçasıdır.
Sangak, İran'a giden herkesin mutlaka tatması gereken bir ekmek türüdür.
Afiyet olsun!
