Pomysły na jedzenie z całego świata | strona 48 z 66
Katzutz: izraelska sałatka z drobno krojonych ogórków i pomidorów
Katzutz, po hebrajsku "posiekany", to sałatka z ogórków, pomidorów i cebuli pokrojonych w jak najdrobniejszą kostkę, z natką pietruszki, cytryną i oliwą. W Izraelu stoi na stole niemal przy każdym posiłku, od kibucowego śniadania po falafel w picie. Świat nazywa ją sałatką izraelską, ale jej kuzynki kroi się w całym dawnym imperium osmańskim, od Turcji po Indie.
Izraelskie wino: koszerne, mewuszal i cztery butelki z Jerozolimy
Niemal każda butelka z izraelskiego supermarketu jest koszerna, a część z nich przeszła pasteryzację, żeby mógł ją nalać także nieżydowski kelner. Winorośl rośnie w pięciu regionach, ale Jerozolima ma własną historię: rodzina Shor tłoczyła tu wino, zanim baron Rothschild sprowadził z Francji winorośl. Wyjaśnię, co oznaczają słowa koszerne i mewuszal, i zakończę czterema butelkami z Gór Judzkich.
Piekarnia Geula: wypieki na wagę w Mea Szearim
Piekarnia Geula stoi w ultraortodoksyjnej dzielnicy Mea Szearim w Jerozolimie - kilka minut piechotą od nowoczesnego centrum, a jednak o dobre sto lat dalej. Słodkie drożdżówki nadziewane twarogiem albo czekoladą sprzedaje się tu na wagę, a płaci wyłącznie gotówką. Kto chce ich spróbować, musi przyjąć też zasady dzielnicy, która świadomie odgradza się od reszty miasta.
Izraelskie piwo: koszerny lager Goldstar
Goldstar to najlepiej sprzedające się piwo Izraela: bursztynowy lager z 4,9% alkoholu, certyfikatem koszerności i sześcioramienną gwiazdą na etykiecie, która nie pochodzi z izraelskiej symboliki, ale ze średniowiecznej niemieckiej tradycji piwowarskiej. Izraelczycy piją przy tym piwo rzadziej niż niemal ktokolwiek na świecie, a piwna historia kraju zaczęła się w latach trzydziestych pilzneńską recepturą dla brytyjskich żołnierzy.
Chałka: pleciony chleb na szabat
Chałka to pleciony chleb drożdżowy z mąki, jajek, oleju i cukru, który Żydzi w Izraelu i na całym świecie stawiają na stole w piątkowy wieczór i w święta. Nazwę zawdzięcza części ciasta, którą z każdej porcji oddziela się jako dawną daninę dla kapłanów. Pleciony kształt pochodzi ze średniowiecznej Europy Środkowej, a masła w cieście brakuje po to, żeby chleb wolno było jeść do mięsa.
Palestyńskie piwo: Shepherds z browaru Birzeit
Shepherds to jasny lager w stylu pilzneńskim z minibrowaru Birzeit, jednego z nielicznych browarów działających w Palestynie. Etykietę z pasterzem urzędy najpierw odrzuciły, bo postać miała zanadto przypominać Jezusa, i zatwierdziły ją dopiero po trzech miesiącach. Piwowarstwo pozostaje w Palestynie domeną chrześcijańskich miasteczek, a mimo to Shepherds sprzedaje się także w Izraelu i trafia na eksport za ocean.
Pomarańcze Jaffa: odmiana Shamouti z sadów pod Jaffą i marka eksportowa
Pomarańcze Jaffa to odmiana Shamouti: słodka pomarańcza o grubej, łatwo obieranej skórce i niemal bez pestek, która pojawiła się w połowie XIX wieku w sadach przy porcie w Jaffie i dzięki wytrzymałej skórce płynęła do Europy, zanim jeszcze powstał Izrael. Jaffa to dziś przede wszystkim marka, którą noszą też pomarańcze z Hiszpanii, a słynny Shamouti zostaje najczęściej w domu.
Najniższy bar na świecie: przekąski na plaży Kalia nad Morzem Martwym
Bar na plaży Kalia nad północnym brzegiem Morza Martwego chwali się tytułem, którego nikt mu nie nadał i nikt mu go nie odbierze: niżej już kawy na lądzie nie kupisz. Jedna tabliczka twierdzi minus 420 metrów, sąsiednia już minus 430 - a rzeczywistość leży jeszcze głębiej, bo poziom spada z każdym rokiem. Jak dotrzeć na dno świata z Jerozolimy i ile kosztuje tam espresso.
Chałwa: kruchy sezamowy przysmak wschodniego basenu Morza Śródziemnego
Chałwa to przysmak, który łamie się na włókna: sezamowa pasta tahini zagotowana z cukrem tężeje w bloki, a sprzedawcy na targach odkrawają z nich kawałki. Jest wspólna dla całego wschodniego basenu Morza Śródziemnego, od Nablusu przez Turcję po Grecję, a w Izraelu produkuje się ją na dużą skalę od 1929 roku. Ja próbowałem jej na jerozolimskim targowisku Machaneh Yehudah, gdzie sprzedaje się ją na kilogramy, a jada po plasterku.
Targowisko Machaneh Yehudah: targ, który zmienia się przed szabatem
Targowisko Machaneh Yehudah to główny targ zachodniej Jerozolimy: ponad 270 straganów z oliwkami, przyprawami i chałwą, a między nimi bistra i bary. Nazwę pożyczyło od dzielnicy, do której nie należy, a cały jego tydzień zmierza ku piątkowemu popołudniu - wyprzedaży przed szabatem, po której zatłoczone alejki pustoszeją w kilka minut. Byłem przy tym.